Shloka 5
अध्याय ९९ — युयुधान-दुःशासन-युद्धम्
Chapter 99: Sātyaki and Duḥśāsana’s engagement
संक्षये तु तथाभूते वर्तमाने महाभये । उन्डी भूतेषु सैन्येषु युध्यमानेष्वभीतवत्,इस प्रकार जब महाभयंकर जनसंहार होने लगा और सारे सैनिक निर्भय-से होकर बन्द्-युद्ध करने लगे, उस समय बलवान द्रोणाचार्यने शक्तिशाली पांचालराजकुमार धृष्टद्युम्मके साथ युद्ध करते हुए जो बाणसमूहोंकी वर्षा आरम्भ की, वह अद्भुत-सी प्रतीत होने लगी
saṃkṣaye tu tathābhūte vartamāne mahābhaye | uṇḍī-bhūteṣu sainyeṣu yudhyamāneṣv abhītavat |
সঞ্জয়ে ক’লে—যেতিয়া সেই মহাভয়ংকৰ সংহাৰ আৰম্ভ হ’ল আৰু সেনাবাহিনী উথল-পাথল হৈ পৰিলেও যোদ্ধাসকল যেন নিৰ্ভয়ে নিকট যুদ্ধত লিপ্ত হ’ল, তেতিয়া বলবান দ্ৰোণাচাৰ্যই পাঞ্চালৰ ৰাজকুমাৰ ধৃষ্টদ্যুম্নৰ সৈতে সমৰত যুঁজ দি এক আশ্চৰ্য বাণবৃষ্টি আৰম্ভ কৰিলে।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the grim momentum of war: once mass slaughter begins, fear and confusion can paradoxically harden into a kind of numb fearlessness, while great warriors display extraordinary skill. Ethically, it highlights how martial excellence operates within a catastrophic context, inviting reflection on kṣatriya-duty versus the human cost of violence.
Sañjaya reports that amid a terrifying, chaotic slaughter, the armies fight on as if fearless. In that moment Droṇācārya, locked in combat with the Pāñcāla prince Dhṛṣṭadyumna, unleashes an astonishing barrage of arrows.