द्रोणपर्व — द्विनवति-तमोऽध्यायः
Sātyaki Pressed by Kauravas; Duryodhana and Kṛtavarmā Engagements
निहतैववरिणैरश्रैः क्षत्रियैश्न निपातितै: । अदृश्यत मही तत्र दारुणप्रतिदर्शना,सुन्दर उपकरणों, बैठकों, ईषादण्ड, बन्धनरज्जुओं और पहियोंसहित रथ चूर-चूर हो रहे थे। उनके धुरे टूट गये थे और जूए टुकड़े-टुकड़े होकर पड़े थे। बहुत-सी ढालों और धनुषोंको लिये-दिये वे टूटे हुए रथ इधर-उधर बिखरे पड़े थे। बहुत-से हार, आभूषण, वस्त्र और बड़े-बड़े ध्वज धरतीपर गिरे हुए थे। अनेक हाथी और घोड़े मारे गये थे तथा बहुत-से क्षत्रिय भी धराशायी कर दिये गये थे। इन सबके कारण वहाँकी भूमि देखनेमें अत्यन्त भयंकर जान पड़ती थी
sañjaya uvāca |
nihatā iva vāriṇair astrāiḥ kṣatriyaiś ca nipātitaiḥ |
adṛśyata mahī tatra dāruṇa-pratidarśanā ||
সঞ্জয়ে ক’লে—অস্ত্ৰবৃষ্টিত আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ পৰি থকা ক্ষত্ৰিয়সকলৰ বাবে তাত ভূমিখন অতি দাৰুণ আৰু ভয়ংকৰ দেখা গৈছিল।
संजय उवाच
The verse underscores the grim reality of war: even when fought under kṣatriya-dharma, violence leaves the earth ‘dreadful to behold.’ It invites reflection on the moral weight and human cost of conflict, contrasting heroic ideals with the devastation they produce.
Sañjaya describes the battlefield after intense fighting: the ground looks as if overwhelmed by a flood of weapons and fallen warriors, with wrecked chariots, fallen standards, and many slain elephants, horses, and kṣatriyas scattered across the field.