Shloka 18
अभिमन्युवधः
Abhimanyu’s Fall and the Battlefield Aftermath
पुरा सर्वान् प्रमथ्नाति ब्रूहस्य वधमाशु न: । ततो द्रोणो महेष्वास: सर्वास्तान् प्रत्यभाषत,“आचार्य! अभिमन्यु हमलोगोंको मार डाले' इसके पहले ही हमें शीघ्र यह बताइये कि इसका वध किस प्रकार होगा?” तब महाधनुर्धर द्रोणाचार्यने उन सबसे कहा--
sañjaya uvāca |
purā sarvān pramathnāti brūhy asya vadham āśu naḥ |
tato droṇo maheṣvāsaḥ sarvāṁs tān pratyabhāṣata |
সঞ্জয়ে ক’লে— “আচার্য! সি আমাৰ সকলোকে চূর্ণ কৰি পেলোৱাৰ আগতেই, তাক কেনেকৈ বধ কৰিব পাৰি সেয়া সোনকালে কওক।” তেতিয়া মহাধনুৰ্ধৰ দ্ৰোণাচাৰ্যই তেওঁলোক সকলোকে উত্তৰ দিলে। এই অংশই যুদ্ধৰ ভয়ংকৰ তাত্ক্ষণিকতা দেখুৱায়—ভয় আৰু প্ৰয়োজন মিলি, যুৱ বীৰৰ বিৰুদ্ধেও প্ৰাণঘাতী উপায় বিচাৰিবলৈ বাধ্য কৰে।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in war, anxiety for survival can eclipse moral clarity: counsel becomes focused on ‘how to kill’ a formidable foe rather than on righteous conduct. It invites reflection on dharma under pressure—whether strategic necessity justifies morally troubling choices.
Amid Abhimanyu’s devastating advance, the Kaurava warriors urgently ask for the means of killing him before he destroys them. Droṇa, renowned as a master archer and commander, then begins to answer their request.