Next Verse

Shloka 1

Jayadrathasya varaprāptiḥ (जयद्रथस्य वरप्राप्तिः) — Jayadratha’s boon and the restraint of the Pāṇḍava advance

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २ श्लोक मिलाकर कुल ३९ श्लोक हैं।) ऑपन--#ह< बक। ] अत्शफाय: एकचत्वारिशो< ध्याय: अभिमन्युके द्वारा कर्णके भाईका वध तथा कौरव-सेनाका संहार और पलायन संजय उवाच सो5तिगर्जन्‌ धनुष्पाणिज्यां विकर्षन्‌ पुनः पुन: । तयोर्महात्मनोस्तूर्ण रथान्तरमवापतत्‌,संजय कहते हैं--राजन्‌! कर्णका वह भाई हाथमें धनुष ले अत्यन्त गरजता और प्रत्यंचाको बार-बार खींचता हुआ तुरंत ही उन दोनों महामनस्वी वीरोंके रथोंके बीचमें आ पहुँचा

sañjaya uvāca | so 'tigargan dhanuṣpāṇir jyāṃ vikarṣan punaḥ punaḥ | tayor mahātmanos tūrṇaṃ rathāntaram avāpatat ||

সঞ্জয়ে ক’লে—ৰাজন! কৰ্ণৰ সেই ভ্ৰাতাই ধনুখন হাতত লৈ অতি গর্জন কৰি, জ্যা বাৰে বাৰে টানি, সেই দুজন মহাত্মা বীৰৰ ৰথদ্বয়ৰ মাজলৈ তৎক্ষণাৎ আহি পৰিল।

संजयSanjaya
संजय:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अतिगर्जन्roaring loudly
अतिगर्जन्:
Karta
TypeVerb
Rootअतिगर्जत्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
धनुष्पाणिhaving a bow in hand / bow-in-hand
धनुष्पाणि:
Karta
TypeAdjective
Rootधनुष्पाणि
FormMasculine, Nominative, Singular
ज्यांbowstring
ज्यां:
Karma
TypeNoun
Rootज्या
FormFeminine, Accusative, Singular
विकर्षन्pulling/drawing
विकर्षन्:
Karta
TypeVerb
Rootविकर्षत्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
तयोःof those two
तयोः:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Dual
महात्मनोःof the two great-souled (heroes)
महात्मनोः:
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Genitive, Dual
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम्
रथान्तरम्the space between the chariots
रथान्तरम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथान्तर
FormNeuter, Accusative, Singular
अवापतत्fell/entered (came down) into
अवापतत्:
Karta
TypeVerb
Rootअव + पत्
FormImperfect, Third, Singular, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sanjaya
K
King Dhritarashtra (implied by 'O King')
K
Karna
K
Karna's brother (unnamed in this verse)
B
bow (dhanuṣ)
B
bowstring (jyā)
C
chariot (ratha)

Educational Q&A

The verse highlights how martial zeal and loyalty—especially to one’s kin and side—can drive swift, risky action in war. Ethically, it points to the tragic momentum of conflict: interventions meant to protect or avenge often intensify violence and draw more warriors into destruction.

Sanjaya reports that Karna’s brother, roaring and repeatedly drawing his bowstring, quickly advances his chariot into the gap between two prominent fighters’ chariots—positioning himself directly in the line of combat and signaling an imminent clash.