Shloka 17
Chapter 30: Formation Disruption, Competing War-Cries, and Nīla’s Fall
Droṇa-parva
सकम्पनर्टिनखरा मुसलानि परश्चधा: । क्षुरा: क्षुरप्रनालीका वत्सदन्तास्थिसन्धय:,फिर तो अर्जुनके ऊपर दंडे, लोहेके गोले, पत्थर, शतघ्नी, शक्ति, गदा, परिघ, खड़्ग, शूल, मुदगर, पट्टिश, कम्पन, ऋष्टि, नखर, मुसल, फरसे, छूरे, क्षुरप्र, नालीक, वत्सदन्त, अस्थिसंधि, चक्र, बाण, प्रास तथा अन्य नाना प्रकारके सैकड़ों अस्त्र-शस्त्र सम्पूर्ण दिशाओं और विदिशाओंसे आ-आकर पड़ने लगे
sakampanārṭinakhārā musalāni paraśvadhāḥ | kṣurāḥ kṣurapraṇālīkā vatsadantāsthisandhayaḥ ||
সঞ্জয়ে ক’লে—কম্পন অস্ত্ৰ, ঋষ্টি, নখৰ, মুসল, পৰশু; ক্ষুৰ, ক্ষুৰপ্ৰ, নালিকা, বৎসদন্ত আৰু অস্থিসন্ধি—এনেকুৱা নানাবিধ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰও সকলো দিশ আৰু উপদিশৰ পৰা শত শতকৈ ধাৱি আহি অৰ্জুনৰ ওপৰত পৰিল।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical strain of warfare: even a righteous warrior faces overwhelming, indiscriminate aggression. The implied lesson is steadiness (dhairya) and disciplined action under chaos—responding with skill and restraint rather than panic or cruelty.
Sañjaya narrates that numerous kinds of weapons—clubs, axes, spears, razor-like missiles, and other specialized arms—are being hurled from all directions toward Arjuna, emphasizing the intensity of the assault and Arjuna’s ordeal on the battlefield.