Shloka 55
(कम्पयन् मेदिनीं सर्वा त्रासयंश्व॒ चमूं तव । शड्खशब्दं महत् कृत्वा भुजशब्दं च पाण्डव: ।। पाण्डुपुत्र भीम बड़े जोरसे शंख बजाकर और भुजाओंद्वारा ताल ठोंककर सारी पृथ्वीको कँपाते और आपकी सेनाको भयभीत करते हुए चले। तस्य शड्ूखस्वनं श्रुत्वा बाहुशब्दं च तावका: । समन्तात् कोष्ठकीकृत्य शरब्रातैरवाकिरन् ।।) उनकी शंखध्वनि तथा भुजाओंद्वारा ताल ठोंकनेका शब्द सुनकर आपके सैनिकोंने उन्हें चारों ओरसे घेर लिया और उनपर बाणोंकी वर्षा आरम्भ कर दी। स एनमिषुजालेन लघुत्वाच्छीघ्रविक्रम: । निमेषमात्रेणासाद्य कुन्तीपुत्रो5भ्यवाकिरत्,शीघ्रतापूर्वक पराक्रम प्रकट करनेवाले कुन्तीकुमार भीमसेनने पलक मारते-मारते अश्वत्थामाके पास पहुँचकर बड़ी फुर्तीसे अपने बाणोंका जाल-सा बिछाते हुए उसे ढक दिया
kampayan medinīṁ sarvāṁ trāsayaṁś ca camūṁ tava | śaṅkhaśabdaṁ mahāt kṛtvā bhujāśabdaṁ ca pāṇḍavaḥ || tasya śaṅkhasvanaṁ śrutvā bāhuśabdaṁ ca tāvakāḥ | samantāt koṣṭhakīkṛtya śaravrātair avākiran || sa enam iṣujālena laghutvāc chīghravikramaḥ | nimeṣamātreṇāsādya kuntīputro ’bhyavākirat ||
পাণ্ডুপুত্ৰ ভীমে প্ৰচণ্ড শঙ্খনাদ তুলিলে আৰু বাহু ঠুকি গর্জন কৰি তাল দিলে; তাতে সমগ্ৰ পৃথিৱী কঁপি উঠিল আৰু তোমাৰ সেনাত ত্ৰাস বিয়পি পৰিল। সেই শঙ্খধ্বনি আৰু বাহুগর্জন শুনি তোমাৰ সৈন্যসকলে তেওঁক চাৰিওফালে ঘেৰিলে আৰু শৰবৃষ্টি আৰম্ভ কৰিলে। কিন্তু কুন্তীপুত্ৰ ভীম—দ্ৰুতগামী, তৎক্ষণাৎ বিক্ৰম প্ৰকাশ কৰা—চকুৰ পলকতে শত্রুৰ ওচৰ পায়, বাণৰ জালৰ দৰে প্ৰহাৰ কৰি তেওঁক ঢাকি পেলালে।
अजुन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights a kṣatriya mode of dharma in war: courage, speed, and resolve are paired with strategic intimidation (conch-blast and arm-clamor) and decisive action. It also shows how morale and perception on the battlefield can be as consequential as weapons.
Bhīma advances, shaking the ground and frightening the Kaurava host with a loud conch and arm-clapping challenge. The Kauravas encircle him and rain arrows. Bhīma, moving with great speed, reaches his opponent almost instantly and overwhelms him with a dense spread of arrows like a net.