Adhyaya 175

Verse 1

अफ-४#-कात त्रिसप्तत्यांधिकशततमोब<् ध्याय: कर्णद्वारा धृष्टद्युम्न एवं पांचालोंकी पराजय

সঞ্জয় ক’লে—তাৰ পাছত শত্রুবীৰ-সংহাৰক কৰ্ণে ৰণভূমিত পৃষতপুত্ৰ ধৃষ্টদ্যুম্নক দেখি, তেওঁৰ বক্ষস্থলত মর্মভেদী দহটা শৰ নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 2

प्रतिविव्याध त॑ तूर्ण धृष्टद्युम्नोडपि मारिष | दशभि: सायकै्शष्टस्तिष्ठ तिछेति चाब्रवीत्‌

মাননীয় নৰেশ! তেতিয়া ধৃষ্টদ্যুম্নেও তৎক্ষণাৎ দহটা বাণেৰে কৰ্ণক বিদ্ধ কৰি প্ৰতিঘাত কৰিলে আৰু ক’লে—“থিয় হও, থিয় হও!”

Verse 3

तावन्योन्यं शरै: संख्ये संछाद्य सुमहारथै: । पुनः पूर्णायतोत्सूष्टविंव्यघाते परस्परम्‌

সেই দুয়ো মহাৰথীয়ে সমৰত পৰস্পৰক শৰবৃষ্টিৰে আচ্ছাদিত কৰি, পুনৰ ধনু সম্পূৰ্ণ টানি এৰা বাণেৰে একে-অপৰক আঘাত-প্ৰত্যাঘাত কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 4

ततः: पाज्चालमुख्यस्य धृष्टद्युम्नस्य संयुगे । सारथिं चतुरश्चाश्चान्‌ कर्णो विव्याध सायकै:

তাৰ পাছত সমৰত কৰ্ণে পাঞ্চাল-মুখ্য ধৃষ্টদ্যুম্নৰ সাৰথি আৰু চাৰিটা ঘোঁৰাক নিজৰ বাণেৰে বিদ্ধ কৰিলে।

Verse 5

कार्मुकप्रवरं चापि प्रचिच्छेद शितै: शरै: । सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपातयत्‌

ইয়াতেই নহয়, কৰ্ণে তীক্ষ্ণ বাণেৰে ধৃষ্টদ্যুম্নৰ উৎকৃষ্ট ধনু কাটি পেলালে আৰু এটা ভল্লেৰে তেওঁৰ সাৰথিক ৰথাসনৰ পৰা তললৈ পেলাই দিলে।

Verse 6

धृष्टद्युम्नस्तु विरथो हताश्वो हतसारथि: । गृहीत्वा परिघं घोरं कर्णस्याश्वानपीपिषत्‌,घोड़े और सारथिके मारे जानेपर रथहीन हुए धृष्टद्युम्नने एक भयंकर परिघ उठाकर उसके द्वारा कर्णके घोड़ोंको पीस डाला

অশ্ব আৰু সাৰথি নিহত হোৱাত ৰথহীন ধৃষ্টদ্যুম্নে ভয়ংকৰ পৰিঘ তুলি লৈ তাৰে কৰ্ণৰ ঘোঁৰাবোৰ চূর্ণ কৰি পেলালে।

Verse 7

विद्धश्न बहुभिस्तेन शरैराशीविषोपमै: । ततो युधिष्ठिरानीकं पद्धयामेवान्वपद्यत

সেই সময় কৰ্ণে বিষধৰ সাপৰ দৰে ভয়ংকৰ অসংখ্য শৰৰে তেওঁক বিদ্ধ কৰি ক্ষত-বিক্ষত কৰিলে। তাৰ পাছত তেওঁ পায়ে হেঁটি যুধিষ্ঠিৰৰ সেনাবিন্যাসত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 8

आरुरोह रथं चापि सहदेवस्य मारिष । प्रयातुकाम: कर्णाय वारितो धर्मसूनुना

হে আৰ্য! তাত ধৃষ্টদ্যুম্নে সহদেৱৰ ৰথত আৰোহণ কৰি পুনৰ কৰ্ণক মুখামুখি হ’বলৈ যাত্ৰা কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল; কিন্তু ধৰ্মপুত্ৰ যুধিষ্ঠিৰে তেওঁক নিবাৰণ কৰিলে।

Verse 9

कर्णस्तु सुमहातेजा: सिंहनादविमिश्रितम्‌ । धनु:शब्दं महच्चक्रे दथ्मौ तारेण चाम्बुजम्‌,उधर महातेजस्वी कर्णने सिंहनादके साथ-साथ अपने धनुषकी महती टंकारध्वनि फैलायी और उच्चस्वरसे शंख बजाया

ইফালে মহাতেজস্বী কৰ্ণে সিংহনাদৰ সৈতে মিশাই ধনুৰ মহা টংকাৰ ধ্বনি তুলিলে আৰু তীক্ষ্ণ উচ্চ স্বৰত ‘আম্বুজ’ শঙ্খ ফুঁকল।

Verse 10

दृष्टवा विनिर्जित युद्धे पार्षत॑ ते महारथा: । अमर्षवशमापतन्ना: पठचाला: सहसोमका:

যুদ্ধত পৃষতৰ পুত্ৰ ধৃষ্টদ্যুম্ন পৰাজিত হোৱা দেখি, সোমকসকলৰ সৈতে পাঞ্চাল মহাৰথীসকল অমৰ্ষত দগ্ধ হৈ উঠিল। সকলো প্ৰকাৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ধৰি, যুদ্ধৰ পৰা নিবৃত্তিৰ সীমা মৃত্যু বুলিয়েই স্থিৰ কৰি, সূতপুত্ৰ কৰ্ণক বধ কৰিবলৈ তেওঁলোকে তাৰ ফালে ধাৱিত হ’ল।

Verse 11

सूतपुत्रवधार्थाय शस्त्राण्यादाय सर्वश: । प्रययु: कर्णमुद्दिश्य मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्‌

ৰণত ধৃষ্টদ্যুম্ন পৰাস্ত হোৱা দেখি ক্ৰোধে উন্মত্ত পাঞ্চাল আৰু সোমক মহাৰথীসকলে সকলো প্ৰকাৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ধৰি সূতপুত্ৰ কৰ্ণক লক্ষ্য কৰি তেওঁৰ বধৰ উদ্দেশ্যে আগবাঢ়িল। যুদ্ধৰ পৰা আঁতৰি অহাৰ সীমা হিচাপে মৃত্যুকেই স্থিৰ কৰি—মৃত্যুকেই নিবৃত্তি বুলি মানি—তেওঁলোকে কৰ্ণৰ দিশে ধাৱমান হ’ল।

Verse 12

कर्णस्यापि रथे वाहानन्यान्‌ सूतो5भ्ययोजयत्‌ | शड्खवर्णान्‌ महावेगान्‌ सैन्धवान्‌ साधुवाहिन:

কৰ্ণৰ ৰথতো তেওঁৰ সূতে আন নতুন ঘোঁৰা জুৰি দিলে। সিহঁত সিন্ধুদেশীয় অশ্ব—শঙ্খৰ দৰে শুভ্ৰ, মহাবেগী আৰু বাহনৰ বাবে অতি উপযোগী।

Verse 13

लब्धलक्ष्यस्तु राधेय: पञ्चालानां महारथान्‌ | अभ्यपीडयदायस्त: शरैमेंघ इवाचलम्‌

লক্ষ্য লাভ কৰা ৰাধেয় কৰ্ণে পাঞ্চালসকলৰ মহাৰথীসকলক তীব্ৰভাৱে চেপি ধৰিবলৈ ধৰিলে। যেনেকৈ মেঘে পৰ্বতৰ ওপৰত জলধাৰা ঢালি দিয়ে, তেনেকৈ তেওঁ অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাৰে শৰবৃষ্টি কৰি তেওঁলোকক পীড়িত কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 14

सा पीड्यमाना कर्णेन पञ्चालानां महाचमू: । सम्प्राद्रवत्‌ सुसंत्रस्ता सिंहेनेवार्दिता मृगी

কৰ্ণৰ আঘাতে পীড়িত পাঞ্চালসকলৰ সেই বৃহৎ সেনা তীব্ৰ আতংকত ভাঙি পৰি দ্ৰুতগতিত পলাই যাবলৈ ধৰিলে—সিংহে খেদা হৰিণীৰ দৰে।

Verse 15

पतितास्तुरगेभ्यश्व गजेभ्यश्व महीतले | रथेभ्यश्व नरास्तूर्णमदृश्यन्त ततस्तत:,कितने ही मनुष्य वहाँ इधर-उधर घोड़ों, हाथियों और रथोंसे तुरंत ही गिरकर धराशायी हुए दिखायी देने लगे

তাৰ পাছত সকলো দিশতে মানুহবোৰ দ্ৰুতগতিত মাটিত লুটাই পৰি থকা দেখা গ’ল—কোনোবাই ঘোঁৰাৰ পৰা, কোনোবাই হাতীৰ পৰা, আৰু কোনোবাই ৰথৰ পৰা পৰি ছিটিকি পৰিল।

Verse 16

धावमानस्य योधस्य क्षुरप्रै: स महामृथे । बाहू चिच्छेद वै कर्ण: शिरश्चनैव सकुण्डलम्‌,कर्ण उस महासमरमें अपने क्षुरप्रोंद्वारा भागते हुए योद्धाकी दोनों भुजाओं तथा कुण्डलमण्डित मस्तकको भी काट डाला था

সঞ্জয়ে ক’লে—সেই ভয়ংকৰ মহাসমৰত কৰ্ণে ক্ষুৰধাৰ শৰৰে পলাই যোৱা যোদ্ধাৰ দুয়োটা বাহু ছিন্ন কৰিলে, আৰু কুণ্ডলসহ তাৰ মস্তকো কাটি পেলালে।

Verse 17

ऊरू चिच्छेद चान्यस्य गजस्थस्य विशाम्पते । वाजिपृष्ठगतस्यापि भूमिष्ठस्थ च मारिष

সঞ্জয়ে ক’লে—হে প্ৰজানাথ! কৰ্ণে আন এজন যোদ্ধাৰ উৰুবোৰো ছিন্ন কৰিলে—সেয়া হাতীৰ পিঠত বহা হওক, ঘোঁৰাৰ পিঠত আৰোহী হওক, বা মাটিত পদাতিক হওক।

Verse 18

नाज्ञासिषुर्धावमाना बहवश्न महारथा: । संछिन्नान्यात्मगात्राणि वाहनानि च संयुगे,भागते हुए बहुत-से महारथी उस युद्धस्थलमें अपने कटे हुए अंगों और वाहनोंको नहीं जान पाते थे

সঞ্জয়ে ক’লে—যুদ্ধত দৌৰি থকা বহু মহাৰথীয়ে নিজৰ ছিন্ন অংগ-প্ৰত্যংগ আৰু ভাঙি-পৰা বাহনসমূহো চিনিব নোৱাৰিলে।

Verse 19

ते वध्यमाना: समरे पञ्चाला: सृञ्जयै: सह । तृणप्रस्पन्दनाच्चापि सूतपुत्र सम मेनिरे,समरांगणमें मारे जाते हुए पांचाल और सूंजय एक तिनकेके हिल जानेसे भी सूतपुत्र कर्णको ही आया हुआ मानने लगते थे

সঞ্জয়ে ক’লে—সমৰত বধ হ’বলৈ ধৰোৱা পাঞ্চালসকল সৃঞ্জয়সকলৰ সৈতে, তৃণৰ সামান্য কঁপন দেখিলেও সূতপুত্ৰ কৰ্ণ আহিল বুলি ভাবিছিল।

Verse 20

अपि स्वं समरे योधं धावमानं विचेतसम्‌ । कर्णमेवाभ्यमन्यन्त ततो भीता द्रवन्ति ते,उस रणभूमिमें अचेत होकर भागते हुए अपने योद्धाको भी वे कर्ण ही समझ लेते और उसीसे डरकर भागने लगते थे

সঞ্জয়ে ক’লে—ৰণভূমিত বিভ্ৰান্ত হৈ দৌৰি থকা নিজৰ যোদ্ধাকো তেওঁলোকে কৰ্ণ বুলি ভুল ভাবিছিল; আৰু সেই ভয়তে তেওঁলোকে পলাই গৈছিল।

Verse 21

तान्यनीकानि भग्नानि द्रवमाणानि भारत | अभ्यद्रवद्‌ द्रुतं कर्ण: पृष्ठठो विकिरन्‌ शरान्‌,भारत! भयभीत होकर भागते हुए उन सैनिकोंके पीछे बाणोंकी वर्षा करता हुआ कर्ण बड़े वेगसे धावा करता था

হে ভাৰত! যেতিয়া সেই যুদ্ধবিন্যাস ভাঙি পৰিল আৰু সৈন্যসকল ভয়তে পলাই যাবলৈ ধৰিলে, তেতিয়া কৰ্ণ পিঠিৰ ফালেৰে শৰবৃষ্টি কৰি দ্ৰুতগতিত তেওঁলোকৰ পিছে ধাৱমান হ’ল।

Verse 22

अवेक्षमाणास्त्वन्योन्यं सुसम्मूढा विचेतस: । नाशवनुवन्नवस्थातुं काल्यमाना महात्मना

পাঞ্চাল যোদ্ধাসকল মোহিত আৰু বিবেকহীন হৈ পৰস্পৰৰ ফালে চাই থাকিল; সেই মহাত্মা (কৰ্ণ)-এ তাড়ি-ধৰি চেপি ধৰা বাবে তেওঁলোকে ক’তো স্থিৰ হৈ থিয় দিব নোৱাৰিলে।

Verse 23

कर्णेनाभ्याहता राजन्‌ पञ्चाला: परमेषुभि: । द्रोणेन च दिश: सर्वा वीक्षमाणा: प्रदुद्र॒ुवु:

ৰাজন! কৰ্ণৰ উৎকৃষ্ট শৰ আৰু দ্ৰোণাচাৰ্যৰ শৰত আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ পাঞ্চাল সৈন্যসকল সকলো দিশলৈ চাই চাই পলাই গ’ল।

Verse 24

ततो युधिष्छिरो राजा स्वसैन्यं प्रेक्ष्य विद्रुतम्‌ । अपयाने मन: कृत्वा फाल्गुनं वाक्यमब्रवीत्‌

তেতিয়া ৰজা যুধিষ্ঠিৰে নিজৰ সৈন্য পলাই যোৱা দেখি নিজেও ৰণভূমিৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ মন স্থিৰ কৰি ফাল্গুণ (অর্জুন)-ক এই কথা ক’লে।

Verse 25

पश्य कर्ण महेष्वासं धनुष्पाणिमवस्थितम्‌ । निशीथे दारुणे काले तपन्तमिव भास्करम्‌,'पार्थ! महाधनुर्धर कर्णको देखो; वह हाथमें धनुष लिये खड़ा है और इस भयंकर आधी रातके समय सूर्यके समान तप रहा है

পার্থ! চোৱা—মহাধনুৰ্ধৰ কৰ্ণ ধনু হাতত লৈ অচলভাৱে থিয় আছে; এই ভয়ংকৰ অর্ধৰাত্ৰিৰ সময়তো সি সূৰ্যৰ দৰে দহি জ্বলি উঠিছে।

Verse 26

कर्णसायकनुन्नानां क्रोशतामेष नि:स्वन: । अनिशं श्रूयते पार्थ त्वद्वन्धूनामनाथवत्‌

সঞ্জয়ে ক’লে—হে পাৰ্থ! কৰ্ণৰ বাণে আঘাতপ্ৰাপ্ত তোমাৰ আত্মীয় আৰু সহায়সকলে অনাথৰ দৰে যি আৰ্তনাদ কৰি ক্ৰন্দন কৰিছে, সেই কৰুণ ধ্বনি অবিৰাম শুনা গৈছে।

Verse 27

यथा विसृजतश्चास्य संदधानस्य चाशुगान्‌ । पश्यामि नान्तरं पार्थ क्षपयिष्यति नो ध्रुवम्‌

হে পাৰ্থ! কৰ্ণ কেতিয়া বাণ ধনুত সংযোজিত কৰে আৰু কেতিয়া এৰি দিয়ে—মই তাত একেবাৰে অল্পো অন্তৰ নেদেখোঁ; সেয়েহে বুজা যায়, সি নিশ্চয়েই আমাৰ সমগ্ৰ সেনাক ক্ষয় কৰি পেলাব।

Verse 28

यदत्रानन्तरं कार्य प्राप्तकालं च पश्यसि । कर्णस्य वधसंयुक्तं तत्‌ कुरुष्व धनंजय,“धनंजय! अब यहाँ कर्णके वधके सम्बन्धमें तुम्हें जो समयोचित कर्तव्य दिखायी देता हो, उसे करो”

হে ধনঞ্জয়! ইয়াত এতিয়া তোমাৰ দৃষ্টিত যি তৎক্ষণাৎ আৰু সময়োচিত কৰ্তব্য দেখা যায়—বিশেষকৈ যি কৰ্ণবধৰ সৈতে যুক্ত—সেয়া এতিয়াই সম্পন্ন কৰা।

Verse 29

एवमुक्तो महाराज पार्थ: कृष्णमथाब्रवीत्‌ । भीत: कुन्तीसुतो राजा राधेयस्याद्य विक्रमात्‌

সঞ্জয়ে ক’লে—মহারাজ! এইদৰে কোৱা হ’লে পাৰ্থ অৰ্জুনে তেতিয়া কৃষ্ণক ক’লে—“প্ৰভু! আজি কুন্তীপুত্ৰ ৰজা যুধিষ্ঠিৰ ৰাধেয় কৰ্ণৰ পৰাক্ৰমত ভীত হৈ পৰিছে।”

Verse 30

एवंगते प्राप्तकालं कर्णानीके पुन: पुन: । भवान्‌ व्यवस्यतु क्षिप्रं द्रवते हि वरूथिनी

এনে অৱস্থাত কৰ্ণৰ বাহিনীৰ সন্মুখত এতিয়া যি সময়োচিত কৰ্তব্য, আপুনি সোনকালে স্থিৰ কৰক; কিয়নো আমাৰ সেনাব্যূহ বাৰে বাৰে ভাঙি পলাইছে।

Verse 31

द्रोणसायकनुन्नानां भग्नानां मधुसूदन । कर्णेन त्रास्यमानानामवस्थानं न विद्यते,“मधुसूदन! द्रोणाचार्यके बाणोंसे घायल और कर्णसे भयभीत होकर भागते हुए हमारे सैनिक कहीं भी ठहर नहीं पाते हैं

মধুসূদন! দ্ৰোণৰ শৰবিদ্ধ, মনোবলে ভগ্ন আৰু কৰ্ণৰ ভয়ত ত্ৰস্ত আমাৰ সৈন্যসকলে ক’তো স্থিৰ হৈ থিয় দিব নোৱাৰে; কোনো অৱস্থান ধৰি ৰাখিব নোৱাৰে।

Verse 32

पश्यामि च तथा कर्ण विचरन्तमभीतवत्‌ । द्रवमाणान्‌ रथोदारान्‌ किरन्तं निशितै: शरै:,“मैं देखता हूँ, कर्ण निर्भय-सा विचर रहा है और भागते हुए श्रेष्ठ रथियोंपर भी पीछेसे तीखे बाणोंकी वर्षा कर रहा है

মই দেখিছোঁ—কৰ্ণ যেন নিৰ্ভয় হৈ ৰণক্ষেত্ৰত বিচৰণ কৰি আছে, আৰু পলাই যোৱা শ্ৰেষ্ঠ ৰথীসকলৰ ওপৰতো পিছফালৰ পৰা তীক্ষ্ণ শৰবৃষ্টি কৰি আছে।

Verse 33

नैनं शक्ष्यामि संसोढुं चरन्तं रणमूर्थनि । प्रत्यक्ष वृष्णिशार्दूल पादस्पर्शमिवोरग:

হে বৃষ্ণিশাৰ্দূল! যেনেকৈ সাপে পাদস্পৰ্শ সহ্য কৰিব নোৱাৰে, তেনেকৈ মোৰ চকুৰ সন্মুখতে ৰণৰ অগ্ৰভাগত কৰ্ণৰ এইদৰে বিচৰণ মই সহ্য কৰিব নোৱাৰিম।

Verse 34

स भवांस्तत्र यात्वाशु यत्र कर्णो महारथ: । अहमेनं हनिष्यामि मां वैष मधुसूदन,“मधुसूदन! अतः आप शीघ्र वहीं चलिये, जहाँ महारथी कर्ण है। आज मैं इसे मार डालूँगा या यह मुझे (मार डालेगा)'

মধুসূদন! সেয়ে তুমি শীঘ্ৰে তাতেই যোৱা, য’ত মহাৰথী কৰ্ণ আছে। আজি মই নিশ্চয়েই তাক বধ কৰিম—নচেৎ সি মোক বধ কৰিব।

Verse 35

श्रीवायुदेव उवाच पश्यामि कर्ण कौन्तेय देवराजमिवाहवे । विचरन्तं नरव्याप्रमतिमानुषविक्रमम्‌

শ্ৰীকৃষ্ণে ক’লে—কৌন্তেয়! আজি যুদ্ধত মই নৰব্যাঘ্ৰ কৰ্ণক দেৱৰাজ ইন্দ্ৰৰ দৰে, অতিমানৱীয় পৰাক্ৰম প্ৰকাশ কৰি বিচৰণ কৰা দেখিছোঁ।

Verse 36

नैतस्यान्यो<स्ति संग्रामे प्रत्युद्याता धनंजय । ऋते त्वां पुरुषव्याप्र राक्षसाद्‌ वा घटोत्कचात्‌

হে ধনঞ্জয়! এই যুদ্ধত তোমাক বাদ দি তেওঁৰ সন্মুখীন হ’বলৈ উঠিব পৰা আন কোনো যোদ্ধা নাই—হে পুৰুষসিংহ! অথবা ৰাক্ষস ঘটোৎকচ ব্যতীত।

Verse 37

न तु तावदहं मन्ये प्राप्तकालं तवानघ । समागमं महाबाहो सूतपुत्रेण संयुगे,निष्पाप महाबाहु अर्जुन! इस समय रणक्षेत्रमें सूतपुत्रके साथ तुम्हारा युद्ध करना मैं उचित नहीं मानता

হে অনঘ! এতিয়াও তোমাৰ বাবে সময় আহিল বুলি মই নাভাবোঁ। হে মহাবাহু! এই মুহূর্তত যুঁজত সূতপুত্ৰৰ সৈতে তোমাৰ সংঘাতক মই উচিত বুলি নেমানো।

Verse 38

दीप्यमाना महोल्केव तिष्ठत्यस्य हि वासवी । त्वदर्थ हि महाबाहों सूतपुत्रेण संयुगे

হে মহাবাহু! তেওঁৰ ওচৰত বাসৱী (ইন্দ্ৰশক্তি) মহা উল্কাৰ দৰে দীপ্তিমান হৈ আছে; সেয়া তেওঁ তোমাৰ বাবেই ধৰি ৰাখিছে—যুদ্ধত সূতপুত্ৰৰ বিৰুদ্ধে প্ৰয়োগ কৰিবলৈ।

Verse 39

घटोत्कचस्तु राधेयं प्रत्युद्यातु महाबल:

সেয়ে এই সময়ত মহাবলী ঘটোৎকচেই ৰাধেয় (ৰাধাপুত্ৰ কৰ্ণ)-ৰ সন্মুখীন হ’বলৈ আগবাঢ়ক।

Verse 40

स हि भीमेन बलिना जात: सुरपराक्रम: । तस्मिन्नस्त्राणि दिव्यानि राक्षसान्यासुराणि च

কাৰণ তেওঁ বলবান ভীমৰ পৰা জন্ম লৈছে আৰু দেৱতুল্য পৰাক্ৰমশালী। তেওঁৰ ওচৰত ৰাক্ষস আৰু অসুৰ-সম্পৰ্কীয় নানাবিধ দিব্য অস্ত্ৰও আছে। সেয়ে এই সময়ত ৰাধাপুত্ৰ কৰ্ণৰ সন্মুখত সেই মহাবলী ঘটোৎকচকেই পঠোৱা উচিত।

Verse 41

सतत चानुरक्तो वो हितैषी च घटोत्कच: । विजेष्यति रणे कर्णमिति मे नात्र संशय:,घटोत्कच तुमलोगोंका हितैषी है और सदा तुम्हारे प्रति अनुराग रखता है। वह रणभूमिमें कर्णको जीत लेगा, इसमें मुझे संशय नहीं है

ঘটোৎকচ সদায় তোমালোকৰ প্ৰতি অনুৰক্ত আৰু তোমালোকৰ হিতৈষী। সি ৰণক্ষেত্ৰত কৰ্ণক পৰাজিত কৰিব—ইয়াত মোৰ কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 42

एवमुक्तो महाबाहु: पार्थ: पुष्करलोचन: । आजुहावाथ तद्‌ रक्षस्तच्चासीत्‌ प्रादुरग्रत:

এনেদৰে কোৱা হ’লে মহাবাহু পুষ্কৰলোচন পাৰ্থ (অৰ্জুন) এ সেই ৰাক্ষসক আহ্বান কৰিলে; আৰু সি তৎক্ষণাৎ তেওঁৰ সন্মুখত প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল।

Verse 43

भगवान्‌ श्रीकृष्णफेके ऐसा कहनेपर महाबाहु कमलनयन कुन्तीकुमारने राक्षस घटोत्कचका आवाहन किया और वह तत्काल उनके सामने प्रकट हो गया ।।

ভগবান শ্ৰীকৃষ্ণে এনেদৰে কোৱাত মহাবাহু পুষ্কৰলোচন কুন্তীপুত্ৰ (অৰ্জুন) এ ৰাক্ষস ঘটোৎকচক আহ্বান কৰিলে, আৰু সি তৎক্ষণাৎ তেওঁৰ সন্মুখত প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল। হে ৰাজন, সি কবচধাৰী, শৰসহিত, খড়্গধাৰী আৰু ধনুৰ্ধাৰী আছিল। সি শ্ৰীকৃষ্ণ আৰু পাণ্ডৱ ধনঞ্জয়ক প্ৰণাম কৰি সেই সময়ত শ্ৰীকৃষ্ণক ক’লে—“প্ৰভু, মই সেৱাত উপস্থিত; মোক আজ্ঞা দিয়ক।”

Verse 44

प्रजानाथ! उसने कवच, धनुष, बाण और खड्ग धारण कर रखे थे। वह श्रीकृष्ण और पाण्डुपुत्र धनंजयको प्रणाम करके उस समय भगवान्‌ श्रीकृष्णसे बोला--'प्रभो! यह मैं सेवामें उपस्थित हूँ। मुझे आज्ञा दीजिये, क्या करूँ?” ।।

প্ৰজানাথ! সি কবচ, ধনু, শৰ আৰু খড়্গ ধাৰণ কৰি আছিল। সি শ্ৰীকৃষ্ণ আৰু পাণ্ডুপুত্ৰ ধনঞ্জয়ক প্ৰণাম কৰি সেই সময়ত ভগবান শ্ৰীকৃষ্ণক ক’লে—“প্ৰভু! মই সেৱাত উপস্থিত; আজ্ঞা দিয়ক, আজি মই কি কৰোঁ?” তাৰ পাছত মেঘসদৃশ শ্যাম, দীপ্তমুখ আৰু দীপ্ত কুণ্ডলধাৰী হৈডিম্ব (ঘটোৎকচ)ক দাশাৰ্হ শ্ৰীকৃষ্ণে যেন হাঁহি থকা দৰে সম্বোধন কৰিলে।

Verse 45

श्रीवायुदेव उवाच घटोत्कच विजानीहि यत्‌ त्वां वक्ष्यामि पुत्रक प्राप्तो विक्रमकालो5यं तव नान्यस्य कस्यचित्‌

শ্ৰীকৃষ্ণে ক’লে—“পুত্ৰ ঘটোৎকচ! মই যি ক’বলৈ যাওঁ, সেয়া ভালদৰে বুজি লোৱা। এই বীৰত্ব দেখুৱাবৰ সময়টো তোমাৰেই বাবে আহিছে; আন কাৰো বাবে নহয়।”

Verse 46

स भवान्‌ मज्जमानानां बन्धूनां त्वं प्लवो भव । विविधानि तवास्त्राणि सन्ति माया च राक्षसी

তোমাৰ স্বজনসকল বিপদৰ সাগৰত ডুবি আছে—তুমি তেওঁলোকৰ বাবে ভেলা হৈ উঠা, তেওঁলোকক পাৰ কৰাই দিয়া। তোমাৰ ওচৰত নানাবিধ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আছে, আৰু ৰাক্ষসী মায়াৰ শক্তিও আছে; সেই শক্তিৰে নিজৰ লোকক উদ্ধাৰ কৰা।

Verse 47

पश्य कर्णेन हैडिम्बे पाण्डवानामनीकिनी । काल्यमाना यथा गाव: पालेन रणमूर्थनि

হে হৈডিম্বী! চোৱা—যেনেকৈ গোৱালীয়ে গাইবোৰ হেঁচা মাৰি হাঁকায়, তেনেকৈ যুদ্ধৰ মুখত থিয় হৈ কৰ্ণে পাণ্ডৱসকলৰ এই বিশাল সেনাক খেদাই লৈ গৈছে।

Verse 48

एष कर्णों महेष्वासो मतिमान्‌ दृढविक्रम: । पाण्डवानामनीकेषु निहन्ति क्षत्रियर्षभान्‌

এই কৰ্ণ—মহাধনুৰ্ধৰ, বুদ্ধিমান আৰু দৃঢ় বিক্ৰমী—পাণ্ডৱসকলৰ ব্যূহৰ মাজত ক্ষত্ৰিয়সকলৰ বৃষভসম বীৰসকলক নিধন কৰি আছে।

Verse 49

यह कर्ण महाथधनुर्धर, बुद्धिमान्‌ और दृढ़तापूर्वक पराक्रम प्रकट करनेवाला है। यह पाण्डवोंकी सेनाओंमें जो श्रेष्ठ क्षत्रिय वीर हैं, उनका विनाश कर रहा है ।।

এই কৰ্ণ মহাধনুৰ্ধৰ, বুদ্ধিমান আৰু দৃঢ় বিক্ৰমী; পাণ্ডৱসেনাৰ মাজত থকা শ্ৰেষ্ঠ ক্ষত্ৰিয় বীৰসকলক সি বিনাশ কৰি আছে। তাৰ বাণৰ অগ্নিতাপে দগ্ধ হৈ, মহা শৰবৃষ্টি বৰ্ষণ কৰা দৃঢ়ধন্বী বীৰসকলেও ৰণভূমিত থিয় হৈ থাকিব নোৱাৰে—শৰ-তেজত পীড়িত হৈ স্থিৰ থাকিবলৈ অক্ষম হয়।

Verse 50

निशीथे सूतपुत्रेण शरवर्षेण पीडिता: । एते द्रवन्ति पञ्चाला: सिंहेनेवार्दिता मृगा:

নিশীথত সূতপুত্ৰৰ শৰবৃষ্টিত পীড়িত হৈ এই পাঞ্চালসকল পলাইছে—যেনেকৈ সিংহে তাড়িত মৃগ পলায়।

Verse 51

देखो, जैसे सिंहसे पीड़ित हुए मृग भागते हैं, उसी प्रकार इस आधी रातके समय सूतपुत्रके द्वारा की हुई बाण-वर्षासे व्यथित हो ये पांचाल सैनिक भागे जा रहे हैं ।।

বায়ুৱে ক’লে—“চোৱা; যেনেকৈ সিংহে তাড়িলে হৰিণবোৰ ভয়তে পলাই যায়, তেনেকৈ এই মধ্যৰাতিৰ সময়ত সূতপুত্ৰ কৰ্ণে বৰষোৱা বাণবৃষ্টিত পীড়িত পাঞ্চাল সৈন্যসকলে প্ৰাণ বচাবলৈ দৌৰি পলাইছে। যুদ্ধত এইদৰে বাঢ়ি অহা কৰ্ণক ৰোধ কৰিব পৰা তোমাৰ বাহিৰে আন কোনো নাই—হে ভীমবিক্ৰম, ভয়ংকৰ পৰাক্ৰমী বীৰ! এই ৰণক্ষেত্ৰত তোমাৰ বাদে এইভাৱে আগবাঢ়ি অহা কৰ্ণক থামাবলৈ যোগ্য যোদ্ধা আন কোনো নাই।”

Verse 52

स त्वं कुरु महाबाहो कर्म युक्तमिहात्मन: । मातुलानां 4 तेजसोअस्त्रबलस्य च

সেয়ে, হে মহাবাহু, ইয়াত তোমাৰ ধৰ্ম আৰু উদ্দেশ্যৰ উপযুক্ত কৰ্ম কৰা—যি কৰ্ম তোমাৰ মাতুলসকলৰ তেজ আৰু অস্ত্ৰবলেৰে গৌৰৱকো শোভা দিয়ে।

Verse 53

महाबाहो! तुम अपने पिता, मामा, तेज, अस्त्रबल तथा अपनी प्रतिष्ठके अनुरूप युद्धमें पराक्रम करो ।।

হে মহাবাহু! তোমাৰ পিতা, তোমাৰ মাতুলসকল, তোমাৰ তেজ, তোমাৰ অস্ত্ৰবল আৰু তোমাৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ মৰ্যাদা অনুসাৰে যুদ্ধত পৰাক্ৰম দেখুওৱা। হে হৈডিম্বীৰ পুত্ৰ! মানুহে এই কাৰণেই পুত্ৰ কামনা কৰে—যেন সি কোনোবাইধৰণে আমাক দুঃখৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিব; সেয়ে, হিডিম্বাৰ কুমাৰ, তুমি তোমাৰ স্বজন-বান্ধৱক বিপদৰ পৰা তৰাই দিয়া।

Verse 54

इच्छन्ति पितर: पुत्रान्‌ स्वार्थहेतोर्घटोत्कच । इहलोकात्‌ परे लोके तारयिष्यन्ति ये हिता:

হে ঘটোৎকচ! পিতাসকলে নিজৰ স্বাৰ্থৰ বাবেই পুত্ৰ কামনা কৰে—এই বিশ্বাসে যে হিতৈষী পুত্ৰে তেওঁলোকক এই লোকৰ পৰা পৰলোকলৈ তৰাই দিব।

Verse 55

तव हद्वात्र बल॑ भीम॑ मायाश्व तव दुस्तरा: । संग्रामे युध्यमानस्य सततं भीमनन्दन,भीमनन्दन! संग्रामभूमिमें युद्ध करते समय सदा तुम्हारा भयंकर बल बढ़ता है और तुम्हारी मायाएँ दुस्तर होती हैं

হে ভীম! ৰণক্ষেত্ৰত যুদ্ধ কৰি থাকোঁতে তোমাৰ ভয়ংকৰ বল সদায় বৃদ্ধি পায়, আৰু তোমাৰ মায়াশক্তি অতিক্ৰম কৰাটো অধিক দুঃসাধ্য হয়—হে ভীমনন্দন!

Verse 56

पाण्डवानां प्रभग्नानां कर्णेन निशि सायकै: । मज्जतां धार्तराष्ट्रेषु भव पारं परंतप

বায়ুৱে ক’লে—ৰাতিত কৰ্ণৰ শৰবৃষ্টিত পাণ্ডৱসেনা ভাঙি পৰিছে। ধাৰ্তৰাষ্ট্ৰসকলৰ মাজত তেওঁলোক ডুবি গৈছে; হে শত্ৰুতাপক, হে শত্ৰুতাপক! তুমি তেওঁলোকৰ বাবে পাৰৰ তীৰ হৈ উঠা।

Verse 57

रात्रौ हि राक्षसा भूयो भवन्त्यमितविक्रमा: । बलवन्त: सुदुर्धर्षा: शूरा विक्रान्तचारिण:

বায়ুদেৱে ক’লে—ৰাতিত ৰাক্ষসসকলৰ পৰাক্ৰম আৰু বাঢ়ে। তেতিয়া তেওঁলোক অতিশয় বলবান, অতি দুৰ্ধর্ষ, শূৰ আৰু পৰাক্ৰমে বিচৰণকাৰী হয়।

Verse 58

जहि कर्ण महेष्वासं निशीथे मायया रणे । पार्था द्रोणं वधिष्यन्ति धृष्टद्युम्नपुरोगमा:

বায়ুৱে ক’লে—মধ্যৰাতিত ৰণক্ষেত্ৰত তোমাৰ মায়াবলে মহাধনুৰ্ধৰ কৰ্ণক বধ কৰা। তাৰপিছত ধৃষ্টদ্যুম্নক অগ্ৰে ৰাখি পৃথাপুত্ৰসকলে দ্ৰোণাচাৰ্যক বধ কৰিব।

Verse 59

संजय उवाच केशवस्य वच: श्रुत्वा बीभत्सुरपि राक्षसम्‌ | अभ्यभाषत कौरव्य घटोत्कचमरिंदमम्‌,संजय कहते हैं--कुरुगज! भगवान्‌ श्रीकृष्फका यह वचन सुनकर अर्जुनने भी शत्रुओंका दमन करनेवाले राक्षस घटोत्कचसे कहा--

সঞ্জয়ে ক’লে—হে কৌৰৱ! কেশৱৰ বাক্য শুনি বীভৎসু অৰ্জুনেও শত্ৰুদমন ৰাক্ষস ঘটোৎকচক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 60

घटोत्कच भवांश्वैव दीर्घबाहुश्व सात्यकि: । मतो मे सर्वसैन्येषु भीमसेनश्न पाण्डव:,'घटोत्कच! मेरी सम्पूर्ण सेनाओंमें तीन ही वीर श्रेष्ठ माने गये हैं--तुम, महाबाहु सात्यकि तथा पाण्डुनन्दन भीमसेन

সঞ্জয়ে ক’লে—হে ঘটোৎকচ! মোৰ মতে সকলো সেনাৰ মাজত কেৱল তিনিজন বীৰেই শ্ৰেষ্ঠ—তুমি, দীঘল-বাহু সাত্যকি, আৰু পাণ্ডুপুত্ৰ ভীমসেন।

Verse 61

तद्भधवान्‌ यातु कर्णेन द्वैरथं युध्यतां निशि । सात्यकि: पृष्ठगोपस्ते भविष्यति महारथ:

তেতিয়া সেই পূজনীয় বীৰ কৰ্ণৰ সৈতে আগবাঢ়ক; নিশাৰ ভিতৰত দুয়ো ৰথ-দ্বন্দ্ব যুঁজত প্ৰবৃত্ত হওক। মহাৰথী সাত্যকি তোমাৰ পৃষ্ঠৰক্ষক আৰু ৰক্ষাকৰ্তা হ’ব।

Verse 62

“अतः तुम इस निशीथकालमें कर्णके साथ द्वैरथ युद्ध करो और महारथी सात्यकि तुम्हारे पृष्ठरक्षक होंगे ।। जहि कर्ण रणे शूरं सात्वतेन सहायवान्‌ । यथेन्द्रस्तारकं पूर्व स्कन्देन सह जध्निवान्‌

সেয়ে এই নিশীথকালত কৰ্ণৰ সৈতে দ্বৈৰথ যুঁজ কৰ; মহাৰথী সাত্যকি তোমাৰ পৃষ্ঠৰক্ষক হ’ব। সাত্বত (সাত্যকি) ক সহায় কৰি ৰণত শূৰ কৰ্ণক বধ কৰ—যেনেকৈ পূৰ্বে ইন্দ্ৰে স্কন্দৰ সৈতে মিলি তাৰকক বধ কৰিছিল।

Verse 63

'जैसे पूर्वकालमें स्कन्दके साथ रहकर इन्द्रने तारकासुरका वध किया था, उसी प्रकार तुम भी सात्यकिकी सहायता पाकर रणभूमिमें शूरवीर कर्णको मार डालो” ।।

যেনেকৈ পূৰ্বকালত স্কন্দৰ সৈতে থাকি ইন্দ্ৰে তাৰকাসুৰক বধ কৰিছিল, তেনেকৈ তুমিও সাত্যকিৰ সহায় পাই ৰণভূমিত শূৰ কৰ্ণক বধ কৰা। ঘটোৎকচে ক’লে—মহাবাহো, প্ৰভো! আপুনি যেনেকৈ কৈছে তেনেকৈয়ে। আপোনাৰ নিযুক্তিত মই কৰ্ণবধৰ সংকল্প লৈ আগবাঢ়িছোঁ। হে ভাৰত! কৰ্ণক সন্মুখীন কৰিবলৈ মই সমৰ্থ; দ্ৰোণাচাৰ্যকো মই ভালদৰে প্ৰতিহত কৰিব পাৰোঁ; আৰু অস্ত্ৰবিদ্যাত নিপুণ সেই অন্য মহাত্মা ক্ষত্ৰিয়সকলৰ সৈতেো মই যুদ্ধ কৰিব পাৰোঁ।

Verse 64

अद्य दास्यामि संग्रामं सूतपुत्राय तं निशि । यं जना: सम्प्रवक्ष्यन्ति यावद्‌ भूमिर्धरिष्यति

আজি এই নিশাত মই সূতপুত্ৰ কৰ্ণৰ সৈতে এনে এক মহাসংগ্ৰাম কৰিম, যাৰ কথা পৃথিৱী যিমান দিন ধৰি থাকিব সিমান দিন লোকসকলে ক’ব।

Verse 65

नचात्र शूरान्‌ मोक्ष्यामि न भीतान्न कृताञज्जलीन्‌ । सवनिव वधिष्यामि राक्षसं धर्ममास्थित:

এই যুদ্ধত মই কাকো ৰেহাই নিদিম—ন শূৰসকলক, ন ভীতসকলক, ন হাত জোৰি মিনতি কৰা লোকক। ৰাক্ষস-ধৰ্ম আশ্ৰয় কৰি মই সকলোকে যজ্ঞবলিৰ দৰে বধ কৰিম।

Verse 66

संजय उवाच एवमुक्‍्त्वा महाबाहुहैंडिम्बिर्वरवीरहा । अभ्ययात्‌ तुमुले कर्ण तव सैन्यं विभीषयन्‌

সঞ্জয়ে ক’লে—ৰাজন! শ্ৰেষ্ঠ বীৰসংহাৰী মহাবাহু হিডিম্বপুত্ৰ এইদৰে কৈ সেই ভয়ংকৰ যুদ্ধত তোমাৰ সেনাক আতংকিত কৰি কৰ্ণৰ সন্মুখলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 67

तमापतत्तं संक्रुद्धं दीप्तास्यं दीप्तमूर्थजम्‌ । प्रहसन्‌ पुरुषव्यात्र: प्रतिजग्राह सूतज:

ক্ৰোধে উন্মত্ত, দীপ্ত মুখ আৰু জ্বলন্ত কেশধাৰী সেই ৰাক্ষসক ধাৱি আহোঁতে দেখি, পুৰুষসিংহ সূতপুত্ৰ কৰ্ণে হাঁহি হাঁহি তাক প্ৰতিদ্বন্দ্বী ৰূপে গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 68

तयो: समभवद्‌ युद्ध कर्णराक्षसयोर्मधे । गर्जतो राजशार्दूल शक्रप्रहादयोरिव

তাৰ পাছত কৰ্ণ আৰু সেই ৰাক্ষসৰ মাজত ভয়ংকৰ যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল। ৰাজশাৰ্দূল কৰ্ণ গর্জন কৰি তেনেদৰেই সংঘৰ্ষত লিপ্ত হ’ল, যেনেকৈ একদা শক্ৰ প্ৰহ্লাদৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিছিল।

Verse 172

इस प्रकार श्रीमह्ाा भारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत घटोत्कचवधपर्वमें यात्रियुद्धके अवसरपर संकुलयुद्धविषयक एक सौ बहत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ

এইদৰে শ্ৰীমহাভাৰতৰ দ্ৰোণপৰ্বৰ অন্তৰ্গত ঘটোৎকচবধপৰ্বত ৰাত্ৰিযুদ্ধ-প্ৰসঙ্গত সংকুলযুদ্ধ-বিষয়ক একশ বাহাত্তৰতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 173

नृपश्रेष्ठ! संग्रामभूमिमें गर्जना करते हुए कर्ण और राक्षस दोनोंमें इन्द्र और प्रह्नलादके समान युद्ध होने लगा ।।

নৃপশ্ৰেষ্ঠ! ৰণভূমিত গর্জন কৰি থকা কৰ্ণ আৰু ৰাক্ষসৰ মাজত ইন্দ্ৰ আৰু প্ৰহ্লাদৰ দৰে যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল। ইতি শ্ৰীমহাভাৰতে দ্ৰোণপৰ্বণি ঘটোৎকচবধপৰ্বণি ৰাত্ৰিযুদ্ধে ঘটোৎকচপ্ৰোৎসাহনে ত্ৰিসপ্তত্যধিকশততমোऽধ্যায়ঃ।

Verse 386

रक्ष्यते शक्तिरेषा हि रौद्रें रूपं बिभर्ति च । क्योंकि उसके पास इन्द्रकी दी हुई शक्ति है

বায়ুৱে ক’লে—এই শক্তি সঁচাকৈয়ে সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে, আৰু ই ৰৌদ্ৰ, ভয়ংকৰ ৰূপ ধাৰণ কৰে। ই ইন্দ্ৰদত্ত দিৱ্য শক্তি—জ্বলি উঠা উল্কাৰ দৰে দীপ্তিমান; মহাবাহো, সূতপুত্ৰ কৰ্ণে যুদ্ধক্ষেত্ৰত বিশেষকৈ তোমাৰ ওপৰত নিক্ষেপ কৰিবলৈহে ইয়াক সাঁচি ৰাখিছে।