Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

भीमसेन-धृष्टद्युम्नयोर्वाक्यं

Bhīmasena and Dhṛṣṭadyumna’s Speeches on Kṣātra-Dharma

जघानोरसि संक्रुद्ध: कालज्वलनसंनिभै: । अत्यन्त क्रोधमें भरे हुए घटोत्कचने युद्धस्थलमें कालाग्निके समान दस तेजस्वी बाणोंद्वारा अश्वत्थामाकी छातीमें गहरी चोट पहुँचायी ।। ३० इ ।। स तैरभ्यायतैर्विद्धो राक्षसेन महाबल:,राक्षसद्वारा चलाये हुए उन विशाल बाणोंसे घायल हो महाबली अभश्वत्थामा समरांगणमें आँधीके हिलाये हुए वृक्षके समान काँपने लगा। वह ध्वजदण्डका सहारा ले मूर्च्छित हो गया

sañjaya uvāca |

jaghānorasi saṅkruddhaḥ kālajvalanasaṃnibhaiḥ |

atyanta-krodha-meṃ bhare hue ghaṭotkacane yuddhasthaleṃ kālāgni-ke samāna daśa tejasvī bāṇoṃdvārā aśvatthāmā-kī chātī-meṃ gaharī coṭ pahuṃcāyī ||

sa tair abhyāyataiḥ viddho rākṣasena mahābalaḥ |

rākṣasa-dvārā calāye hue un viśāla bāṇoṃse ghāyal ho mahābalī aśvatthāmā samarāṅgaṇ-meṃ āṃdhī-ke hilāye hue vṛkṣa-ke samāna kāṃpane lagā |

sa dhvajadaṇḍa-śaraṇaṃ le mūrcchitaḥ abhavat ||

সঞ্জয়ে ক’লে—অত্যন্ত ক্ৰোধে দগ্ধ ঘটোৎকচে ৰণক্ষেত্ৰত কালাগ্নিৰ দৰে জ্বলি উঠা দহটা তেজস্বী বাণে অশ্বত্থামাৰ বক্ষস্থলত আঘাত কৰি সিহঁতক গভীৰলৈ সুমুৱাই দিলে। সেই মহাবলী ৰাক্ষসে নিক্ষেপ কৰা দ্ৰুতগামী বাণে বিদ্ধ হৈ পৰাক্ৰমী অশ্বত্থামা সমৰত ধুমুহাই কঁপোৱা গছৰ দৰে কঁপিবলৈ ধৰিলে; ধ্বজদণ্ডৰ আশ্ৰয় লৈ সি মূৰ্ছিত হ’ল।

जघानstruck/slew
जघान:
TypeVerb
Rootहन् (√हन्)
FormPerfect (Liṭ), 3, singular, Parasmaipada
उरसिon the chest
उरसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootउरस्
Formneuter, locative, singular
संक्रुद्धःenraged
संक्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंक्रुद्ध (सम्+√क्रुध्)
Formmasculine, nominative, singular
कालज्वलनसंनिभैःwith (arrows) resembling the fire of Time/Death
कालज्वलनसंनिभैः:
Karana
TypeAdjective
Rootकाल-ज्वलन-संनिभ
Formmasculine/neuter, instrumental, plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
तैःby those
तैः:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, instrumental, plural
अभ्यायतैःhaving come/shot towards (him), rushing
अभ्यायतैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअभ्यायत (अभि+√या)
Formmasculine/neuter, instrumental, plural
विद्धःpierced, wounded
विद्धः:
TypeAdjective
Rootविद्ध (√व्यध्)
Formmasculine, nominative, singular
राक्षसेनby the Rakshasa (Ghaṭotkaca)
राक्षसेन:
Karana
TypeNoun
Rootराक्षस
Formmasculine, instrumental, singular
महाबलःvery strong, mighty
महाबलः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबल
Formmasculine, nominative, singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
G
Ghaṭotkaca
A
Aśvatthāmā
A
arrows (bāṇāḥ)
K
Kāla (Time/Death) fire imagery (kālajvalana/kālāgni)
B
banner-staff (dhvaja-daṇḍa)
B
battlefield (samarāṅgaṇa)