Shloka 19
Nārāyaṇāstra-utpātaḥ — Aśvatthāman’s Rallying Roar after Droṇa’s Fall (द्रोणपर्व, अध्याय १६७)
गजारोहा गजैस्तूर्ण संनिपत्य महामृथे । योधयन्तश्न मृदूनन्त: शतशो5थ सहस्रश:,उस महासमरमें सैकड़ों और हजारों हाथीसवार तुरंत ही विपक्षी गजारोहियोंसे भिड़कर परस्पर जूझने और सैनिकोंको रौंदने लगे
gajārohā gajais tūrṇaṃ sannipatya mahāmṛdhe | yodhayantaś ca mṛdnantaḥ śataśo ’tha sahasraśaḥ ||
সঞ্জয়ে ক’লে—সেই মহাসমৰত গজাৰোহসকলে নিজৰ গজ লৈ ত্বৰিতে আগবাঢ়ি আহি প্ৰতিপক্ষৰ গজদলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হ’ল। তাৰ পিছত শত শত, সহস্ৰ সহস্ৰ জনে ওচৰতে পৰস্পৰ যুদ্ধ কৰিলে, আৰু উন্মত্ত গজে সৈনিকসকলক পিষি পেলাই গ’ল।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the scale and momentum of war: once massed forces collide, destruction spreads beyond individual intent. It implicitly highlights the ethical gravity of battlefield decisions—heroic duty and tactical necessity unfold amid suffering that affects many, including ordinary soldiers.
Sañjaya describes a phase of the Kurukṣetra battle where elephant-mounted warriors rapidly converge and clash with enemy elephant-riders. The fighting becomes dense and chaotic, and the elephants crush troops as the engagement expands into hundreds and thousands of combatants.