Shloka 19

द्रोणपर्व — अध्याय १६२: प्रातःसंध्यायां युद्धप्रवृत्तिः तथा रजोमेघे संमूढता

Devanagari script

ततो<ब्रवीत्‌ सकैकेयान्‌ पज्चालान्‌ गौतमीसुतः । प्रहरध्वमित: सर्वे मम गात्रे महारथा:

Transliteration

tato 'bravīt sa kaikeyān pāñcālān gautamīsutaḥ | praharadhvam itaḥ sarve mama gātre mahārathāḥ ||

Translation

তেতিয়া গৌতমীপুত্ৰে কৈকেয় আৰু পাঞ্চালসকলক ক’লে— “হে মহাৰথিসকল, আহা—মোৰ দেহতেই প্ৰহাৰ কৰা।”

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: अव्यय

• अब्रवीत्: said, spoke
• अब्रवीत्: Karta
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन

• स: he
• स: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कैकेयान्: the Kaikeyas
• कैकेयान्: Karma
• Type: Noun
• Root: कैकेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• पाञ्चालान्: the Panchalas
• पाञ्चालान्: Karma
• Type: Noun
• Root: पाञ्चाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• गौतमीसुतः: the son of Gautamī
• गौतमीसुतः: Karta
• Type: Noun
• Root: गौतमी-सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रहरध्वम्: strike!, attack!
• प्रहरध्वम्: Karma
• Type: Verb
• Root: प्र-हृ (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• इतः: from here; hence
• इतः: Apadana
• Type: Indeclinable
• Root: इतः (अव्यय)
• Form: अव्यय

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• मम: of me; my
• मम: Sampradana
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• गात्रे: on (my) body/limb
• गात्रे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: गात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• महारथाः: great chariot-warriors
• महारथाः: Karta
• Type: Noun
• Root: महारथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Gautamīsuta (son of Gautamī)
• Kaikeyas
• Pāñcālas
• gātra (body/limbs)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights a warrior’s uncompromising resolve in battle—meeting danger head-on and accepting the bodily risk that comes with one’s chosen duty in a violent conflict.

What is happening in the narrative?

Sañjaya reports that Gautamī’s son calls out to the Kekaya and Pāñcāla fighters, challenging them to strike him directly, signaling intense combat and fearless defiance on the battlefield.