Previous Verse
Next Verse

Shloka 223

Droṇa Encircled at Night: Coalition Advance and Battlefield Omens (द्रोणपर्यावरणं रात्रियुद्धवर्णनम्)

कुरुभिरययुध्यते सार्थ सर्वैश्वक्रगदाधर: । “भीम! देखो, यह वृष्णिवंशके प्रमुख वीर भगवान्‌ श्रीकृष्णने बड़े जोरसे शंख बजाया है। यह शंखराज इस समय पृथ्वी और आकाश दोनोंको अपनी ध्वनिसे परिपूर्ण किये देता है। निश्चय ही सव्यसाची अर्जुनके भारी संकटमें पड़ जानेपर चक्र और गदा धारण करनेवाले भगवान्‌ श्रीकृष्ण समस्त कौरवोंके साथ युद्ध कर रहे हैं

sañjaya uvāca |

kurubhir ayayudhyate sārthaḥ sarvaiś cakragadādharaḥ |

সঞ্জয়ে ক’লে—ভীম! চোৱা, বৃষ্ণিবংশৰ অগ্ৰবীৰ, চক্ৰ আৰু গদা ধাৰণ কৰা ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণে মহা বেগে শঙ্খ ফুঁকিলে। তাৰ গুঞ্জনে পৃথিৱী আৰু আকাশ দুয়ো পৰিপূৰ্ণ হ’ল। সব্যসাচী অৰ্জুন গভীৰ সংকটত পৰিছে বুলি দেখি, সেই চক্ৰগদাধাৰী প্ৰভু এতিয়া সকলো কৌৰৱৰ সৈতে যুঁজত প্ৰবৃত্ত হৈছে।

कुरुभिःby/with the Kurus
कुरुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Instrumental, Plural
अयुध्यतेfights
अयुध्यते:
Karta
TypeVerb
Rootयुध्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Active (middle endings)
सार्थम्together; in company
सार्थम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसार्थ
सर्वैःwith all
सर्वैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
चक्रगदाधरःthe bearer of discus and mace (Krishna)
चक्रगदाधरः:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootचक्र-गदा-धर
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Kauravas (Kurus)
Ś
Śrī Kṛṣṇa (Cakragadādhara)
A
Arjuna (Savyasācī)
V
Vṛṣṇi lineage
C
conch (śaṅkha/śaṅkharāja)
D
discus (cakra)
M
mace (gadā)
E
earth (pṛthivī)
S
sky (ākāśa)

Educational Q&A

When dharma is threatened and a righteous person faces extreme danger, protective action becomes paramount; Kṛṣṇa’s conch-call and readiness to fight symbolize the moral urgency to defend justice and the devotee, even at the cost of breaking ordinary restraint.

Sañjaya reports that Kṛṣṇa, identified by his divine weapons (discus and mace), has sounded his conch so powerfully that it fills earth and sky, and—seeing Arjuna in severe peril—moves to confront the Kaurava host directly.