Shloka 34
Sātyaki-praveśaḥ and Duryodhana-saṃnipātaḥ
Sātyaki’s passage and Duryodhana’s mass engagement
सिद्धचारणसंघाश्न विद्याधरमहोरगा: । ब्रह्मा और चन्द्रमा आदि सब देवता विमानोंपर बैठकर वहाँ युद्ध देखनेके लिये आये थे। उनके साथ ही सिद्धों और चारणोंके समूह, विद्याधर और बड़े-बड़े नागगण भी भे ३३६ || गतप्रत्यागताक्षेपैश्षित्रैरस्त्रविधातिभि:
siddhacāraṇasaṅghāś ca vidyādharamahoragāḥ | brahmā ca candramāś caiva devāś ca vividhāḥ sthitāḥ | vimānaiḥ samupāgatā yuddhaṃ draṣṭuṃ yathāvidhi ||
সঞ্জয়ে ক’লে—সিদ্ধ-চাৰণৰ দল, বিদ্যাধৰ আৰু মহোৰগ নাগগণো তাত উপস্থিত হ’ল। ব্ৰহ্মা, চন্দ্ৰ আদি দেৱতাসকলে নিজৰ বিমানত আৰোহন কৰি যুদ্ধ চাবলৈ আহিল; অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ নিক্ষেপ-প্ৰতিনিক্ষেপ আৰু প্ৰহাৰ-প্ৰতিপ্ৰহাৰে সেই ৰণক্ষেত্ৰ এক দিৱ্য, ভয়ংকৰ দৃশ্য হৈ উঠিল।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that the Kurukṣetra war is not merely human conflict but a cosmic, morally weighty event: even divine beings gather as witnesses, implying that actions in war are accountable before a larger order (dharma) and remembered beyond the battlefield.
Sañjaya describes celestial spectators—Siddhas, Cāraṇas, Vidyādharas, great serpent-beings, and major gods like Brahmā and the Moon—arriving in vimānas to watch the battle unfold.