Shloka 60
Kṛṣṇa-vīrya-kathana
Dhṛtarāṣṭra’s appraisal of Vāsudeva’s deeds
य: पुत्रं काशिराजस्य वाराणस्यां महारथम् | समरे स्त्रीषु गृध्यन्तं भल्लेनापाहरद् रथात्,जिसने काशीपुरीमें काशिराजके महारथी पुत्रको, जो स्त्रियोंके प्रति आसक्त था, समरभूमिमें भल्ल नामक बाणद्दवारा रथसे मार गिराया; जो कुन्तीकुमारोंकी गुप्त मन्त्रणाको सुरक्षित रखनेवाला तथा दुर्योधनका अनर्थ करनेके लिये उद्यत रहनेवाला है तथा जिसकी उत्पत्ति द्रोणाचार्यके वधके लिये हुई है; वह महाधनुर्धर धृष्टद्युम्न जब रणक्षेत्रमें योद्धाओंको अपने बाणोंकी अग्निसे चलाता और सब ओरसे सारी सेनाको विदीर्ण करता हुआ द्रोणाचार्यके सम्मुख आ रहा था, उस समय किन शूरवीरोंने उसे रोका था?
yaḥ putraṃ kāśirājasya vārāṇasyāṃ mahāratham | samare strīṣu gṛdhyantaṃ bhallena apāharad rathāt ||
বৈশম্পায়নে ক’লে—যিয়ে বাৰাণসীত কাশীৰাজৰ মহাৰথী পুত্ৰক, যি ৰণমধ্যতো স্ত্ৰীলোভী আছিল, ‘ভল্ল’ বাণেৰে ৰথৰ পৰা পেলাই বধ কৰিছিল; যিয়ে কুন্তীপুত্ৰসকলৰ গোপন মন্ত্রণা ৰক্ষা কৰে, দুঃশাসন নহয়—দুৰ্যোধনৰ অনর্থ সাধনত সদা উদ্যত, আৰু দ্ৰোণবধৰ বাবে জন্মলাভ কৰা—সেই মহাধনুৰ্ধৰ ধৃষ্টদ্যুম্নে ৰণাঙ্গনত নিজৰ শৰাগ্নিৰে যোদ্ধাসকলক দহাই, চাৰিওফালে সমগ্ৰ সেনাক বিদীৰ্ণ কৰি দ্ৰোণাচাৰ্যৰ অভিমুখে আগবাঢ়োতে, তেতিয়া কোন শূৰবীৰে তাক প্ৰতিহত কৰিলে?
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse implicitly contrasts disciplined warrior-duty with moral distraction: a fighter “greedy for women” is portrayed as ethically compromised, while Dhṛṣṭadyumna is framed as purpose-born and strategically steadfast—suggesting that uncontrolled kāma undermines kṣatriya dharma, whereas focused intent and responsibility shape decisive action in war.
Vaiśampāyana identifies Dhṛṣṭadyumna by recalling a prior feat (toppling the Kāśī king’s son with a bhalla-arrow) and by his strategic role for the Pāṇḍavas. He then sets the scene: Dhṛṣṭadyumna advances toward Droṇa, cutting through the army, and the narration turns into a question—who among the heroes managed to stop or check his advance?