Shloka 23

भीष्मस्य दुर्योधनं प्रति उपालम्भः

Bhīṣma’s Reproof to Duryodhana

Devanagari script

क्रोधेनाभिप्रजज्वाल भैमसेनिर्महाबल: । आर्य! आपके पुत्रका वह महान्‌ कर्म देखकर भीमसेनका महाबली पुत्र घटोत्कच क्रोधसे जल उठा ।। स विस्फार्य महच्चापमिन्द्राशनिसमप्रभम्‌

Transliteration

sañjaya uvāca |

krodhenābhiprajajvāla bhaimasenir mahābalaḥ |

ārya! āpake putrakā vaha mahān karma dekhakara bhīmasenakā mahābalī putra ghaṭotkaca krodhase jala uṭhā ||

sa visphārya mahaccāpam indraśani-samaprabham |

Translation

সঞ্জয়ে ক’লে—আৰ্য! আপোনাৰ পুত্ৰৰ সেই মহান কৰ্ম দেখি ভীমসেনৰ মহাবলী পুত্ৰ ঘটোৎকচ ক্ৰোধে জ্বলি উঠিল। তাৰ পাছত ইন্দ্ৰৰ বজ্ৰসম দীপ্তিমান মহাধনু টানি সি আঘাত হানিবলৈ উদ্যত হ’ল।

Word by Word

• क्रोधेन: by/with anger
• क्रोधेन: Karana
• Type: Noun
• Root: क्रोध
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• अभि: towards, intensely
• Type: Indeclinable
• Root: अभि

• प्रजज्वाल: blazed up
• Type: Verb
• Root: ज्वल्
• Form: Perfect (Paroksha), Third, Singular, Parasmaipada

• भैमसेनिः: the son of Bhimasena (Ghaṭotkaca)
• भैमसेनिः: Karta
• Type: Noun
• Root: भैमसेनि
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• महाबलः: mighty-strong
• Type: Adjective
• Root: महाबल
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• विस्फार्य: having stretched/drawn (fully)
• Type: Verb
• Root: विस्फारय्
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund), Active

• महत्: great
• Type: Adjective
• Root: महत्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• चापम्: bow
• चापम्: Karma
• Type: Noun
• Root: चाप
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• इन्द्राशनिसमप्रभम्: having a splendor like Indra's thunderbolt
• Type: Adjective
• Root: इन्द्राशनि-सम-प्रभ
• Form: Neuter, Accusative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sanjaya
• Ghaṭotkaca
• Bhīmasena (Bhīma)
• Indra
• great bow (mahaccāpa)
• thunderbolt (indraśani)