Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Varṣa-Parvata-Nivāsinām Varnanam

Description of Regions, Mountains, and Their Inhabitants

वेदस्मृतां वेदवतीं त्रिदिवामिक्षुलां कृमिम्‌ । करीषिणीं चित्रवाहां चित्रसेनां च निम्नगाम्‌

vedasmṛtāṁ vedavatīṁ tridivām ikṣulāṁ kṛmim | karīṣiṇīṁ citravāhāṁ citrasenāṁ ca nimnagām ||

সঞ্জয়ে ক’লে—মই আন আন নদীৰ নামো কওঁ—বেদস্মৃতা, বেদৱতী, ত্ৰিদিবা, ইক্ষুলা, কৃমি, কৰীষিণী, চিত্ৰৱাহা আৰু নিম্নগামিনী চিত্ৰসেনা।

वेदस्मृताम्Vedasṃṛtā (name of a river)
वेदस्मृताम्:
Karma
TypeNoun
Rootवेदस्मृता
FormFeminine, Accusative, Singular
वेदवतीम्Vedavatī (name of a river)
वेदवतीम्:
Karma
TypeNoun
Rootवेदवती
FormFeminine, Accusative, Singular
त्रिदिवाम्Tridivā (name of a river)
त्रिदिवाम्:
Karma
TypeNoun
Rootत्रिदिवा
FormFeminine, Accusative, Singular
इक्षुलाम्Ikṣulā (name of a river)
इक्षुलाम्:
Karma
TypeNoun
Rootइक्षुला
FormFeminine, Accusative, Singular
कृमिम्Kṛmi (name of a river)
कृमिम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृमि
FormMasculine, Accusative, Singular
करीषिणीम्Karīṣiṇī (name of a river)
करीषिणीम्:
Karma
TypeNoun
Rootकरीषिणी
FormFeminine, Accusative, Singular
चित्रवाहाम्Citravāhā (name of a river)
चित्रवाहाम्:
Karma
TypeNoun
Rootचित्रवाहा
FormFeminine, Accusative, Singular
चित्रसेनाम्Citrasenā (name of a river)
चित्रसेनाम्:
Karma
TypeNoun
Rootचित्रसेना
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
निम्नगाम्Nimnagā (name of a river; lit. 'down-going')
निम्नगाम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिम्नगा
FormFeminine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
V
Vedasmṛtā (river)
V
Vedavatī (river)
T
Tridivā (river)
I
Ikṣulā (river)
K
Kṛmi (river)
K
Karīṣiṇī (river)
C
Citravāhā (river)
C
Citrasenā (river)

Educational Q&A

The verse reinforces the Mahābhārata’s vision of Bhārata as a sacred, sustaining landscape: rivers are not merely physical features but life-supporting and culturally remembered realities, worthy of being preserved in collective memory by naming them.

Sañjaya continues a geographical catalogue, listing additional rivers of Bhārata-varṣa. This occurs within a broader descriptive passage that situates the Kurukṣetra narrative against the expanse of the land and its peoples.