Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

भीष्मभीमसमागमः — Bhīṣma–Bhīma Strategic Engagement and Counsel to the King

अर्जुनकी मार खाकर वे सब-के-सब शान्तनुनन्दन भीष्मकी शरणमें गये। उस समय अगाध विपत्तिसमुद्रमें डूबते हुए सैनिकोंके लिये भीष्म जहाज बन गये ।। आपतड्रिस्तु तैस्तत्र प्रभग्नं तावकं बलम्‌ | संचुक्षुभे महाराज वातैरिव महार्णव:,महाराज! पाण्डवोंके आक्रमण करनेपर आपकी सेनाका व्यूह भंग हो गया। वह सेना प्रचण्ड वायुके वेगसे समुद्रकी भाँति विक्षुब्ध हो उठी

sañjaya uvāca | āpaddṛṣṭis tu tais tatra prabhagnaṁ tāvakaṁ balam | sañcukṣubhe mahārāja vātaireva mahārṇavaḥ ||

অর্জুনৰ আঘাত খাই তেওঁলোক সকলোৱে শান্তনুনন্দন ভীষ্মৰ শৰণলৈ গ’ল। সেই সময় অগাধ আপদ-সমুদ্ৰত ডুবি থকা সৈন্যসকলৰ বাবে ভীষ্ম যেন জাহাজ হৈ উঠিল। হে মহাৰাজ! পাণ্ডৱসকলৰ আক্রমণত তাত আপোনাৰ সেনাৰ ব্যূহ ভাঙি পৰিল আৰু প্ৰচণ্ড বতাহত ক্ষুব্ধ মহাসাগৰৰ দৰে সেয়া উথলি উঠিল।

आपत्-दृष्टिःthe sight/appearance of calamity
आपत्-दृष्टिः:
Karta
TypeNoun
Rootआपत्-दृष्टि
FormFeminine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तैःby them
तैः:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
प्रभग्नम्broken/disrupted
प्रभग्नम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्र-भग्न
FormNeuter, Accusative, Singular
तावकम्your (belonging to you)
तावकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतावक
FormNeuter, Accusative, Singular
बलम्army/force
बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Accusative, Singular
सञ्चुक्षुभेbecame violently agitated
सञ्चुक्षुभे:
TypeVerb
Rootसम्-क्षुभ्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Ātmanepada
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
वातैःby winds
वातैः:
Karana
TypeNoun
Rootवात
FormMasculine, Instrumental, Plural
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
महा-अर्णवःthe great ocean
महा-अर्णवः:
Karta
TypeNoun
Rootमहा-अर्णव
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (Mahārāja, implied addressee)
P
Pāṇḍavas
K
Kaurava army (tāvakaṁ balam)
O
Ocean (mahārṇava)
W
Winds (vāta)