Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

भीष्म-युधिष्ठिर-संमर्दः

Bhīṣma’s Pressure on Yudhiṣṭhira; Śikhaṇḍī’s Approach; Evening Withdrawal

स हताश्वे रथे तिष्ठन्‌ श्रुतकर्मा महारथ: । शक्ति चिक्षेप संक्रुद्धो महोल्कां ज्वलितामिव

sa hatāśve rathe tiṣṭhan śrutakarmā mahārathaḥ | śaktiṃ cikṣepa saṃkruddho maholkāṃ jvalitām iva ||

ঘোঁৰা নিহত হ’লেও মহাৰথী শ্ৰুতকৰ্মা সেই ৰথতেই থিয় হৈ থাকিল। প্ৰচণ্ড ক্ৰোধে দহি উঠি, মহাউল্কাৰ দৰে জ্বলি উঠা এটা শক্তি দুঃমুখৰ ফালে নিক্ষেপ কৰিলে।

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
हताश्वेin/ on the horse-slain (horse-less) [chariot]
हताश्वे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootहताश्व
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
रथेin/on the chariot
रथे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Locative, Singular
तिष्ठन्standing
तिष्ठन्:
Karta
TypeVerb
Rootस्था (तिष्ठ)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
श्रुतकर्माShrutakarman
श्रुतकर्मा:
Karta
TypeNoun (Proper name)
Rootश्रुतकर्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
महारथःgreat chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Singular
शक्तिम्a spear/javelin (shakti-weapon)
शक्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootशक्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
चिक्षेपthrew/cast
चिक्षेप:
TypeVerb
Rootक्षिप्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
संक्रुद्धःenraged
संक्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंक्रुद्ध
Formक्त (past passive participle used adjectivally), Masculine, Nominative, Singular
महा-उल्काम्a great meteor/firebrand
महा-उल्काम्:
TypeNoun
Rootमहो्ल्का (महा + उल्का)
FormFeminine, Accusative, Singular
ज्वलिताम्blazing
ज्वलिताम्:
TypeAdjective
Rootज्वलित
Formक्त (past passive participle used adjectivally), Feminine, Accusative, Singular
इवlike/as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव

संजय उवाच

S
Sañjaya
Ś
Śrutakarmā
Ś
śakti (weapon)
C
chariot
H
horses
M
meteor/ulka

Educational Q&A

The verse highlights how anger (krodha) can propel a warrior to intensify aggression even when disadvantaged; it implicitly warns that wrath fuels escalation and clouds judgment, a recurring ethical concern in the Mahābhārata’s war narrative.

After his horses are killed, the mahāratha Śrutakarmā still stands on his chariot and, in fury, hurls a śakti weapon at his opponent (noted in the accompanying Hindi as Durmukha), likened to a blazing meteor.