Shloka 526
Arjuna’s Advance toward Bhīṣma; The Gāṇḍīva’s Signal and the Armies’ Convergence (भीष्माभिमुखगमनम् — गाण्डीवनिर्घोष-ध्वजवर्णनम्)
मूर्च्याभिपरीतात्मा ध्वजरयष्टिं समाश्रयत् । राजा भगदत्तसे इस प्रकार अत्यन्त घायल किये गये महाधनुर्धर महारथी भीमसेनने मूच्छसे व्याप्त हो ध्वजका डंडा थाम लिया
sañjaya uvāca | mūrchyābhiparītātmā dhvajarayaṣṭiṃ samāśrayat |
সঞ্জয়ে ক’লে—মূৰ্ছাই আচ্ছন্ন কৰি চেতনাৰ মেঘলা অৱস্থাত তেওঁ ধ্বজদণ্ডক আশ্ৰয় ল’লে। ভগদত্তে এইদৰে অতি ঘোৰ আঘাত কৰা সেই মহাধনুৰ্ধৰ মহাৰথী ভীমসেনে মূৰ্ছাৰ মাজতে ধ্বজদণ্ড ধৰি থাকিল।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical realism of war: even the strongest warrior can be overcome by pain and exhaustion, so true steadiness lies in endurance and humility rather than mere bravado.
Sañjaya reports that a warrior, overwhelmed by swooning from wounds, steadies himself by grasping the chariot’s banner-staff, indicating a momentary collapse and recovery amid intense fighting.