Shloka 77
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
शिरकश्रिच्छेद भल्लेन संक्रुद्धो लघुविक्रम: । राजन! यह देख गंगानन्दन भीष्मने क्रोधसे मूर्च्छिंत हो उस धनुषको फेंककर दूसरा अत्यन्त प्रबल एवं विशाल धनुष ले लिया और उसके ऊपर पत्थरपर रगड़कर तेज किये हुए सात विशाल भल्लोंका संधान किया। उनमेंसे चार भल्लोंके द्वारा उन्होंने सेनापति ब्ैतके चार घोड़ोंको मार डाला, दोसे उनका ध्वज काट दिया और अपनी फुर्तीका परिचय देते हुए सातवें भल्लके द्वारा क्रोधपूर्वक उनके सारथिका सिर उड़ा दिया || ७४-७६ है ।। हताश्वसूतात् स रथादवप्लुत्य महाबल:
sañjaya uvāca | śiraskaś chinnaṃ bhallena saṃkruddho laghuvikramaḥ | rājan, idaṃ dṛṣṭvā gaṅgānandano bhīṣmaḥ krodhena mūrcchita iva dhanuḥ kṣiptvā dvitīyaṃ atyanta-prabalaṃ viśālaṃ dhanuḥ jagrāha | tasmin aśmopale ghṛṣṭvā tīkṣṇīkṛtān sapta mahā-bhallān saṃdadhau | teṣāṃ caturbhiḥ senāpateḥ bāhlīkasya catvāro hayān jaghāna, dvābhyāṃ dhvajaṃ ciccheda, saptamena ca bhallena krodhāt sārather śiraś ciccheda | hātāśva-sūtāt sa rathād avaplutya mahābalaḥ ||
সঞ্জয়ে ক’লে—ভল্লেৰে শিৰচ্ছেদ হোৱা দেখি, লঘুবিক্ৰমী পিতামহ ভীষ্ম ক্ৰোধে জ্বলি উঠিল। গঙ্গানন্দন ভীষ্ম যেন ক্ৰোধমূৰ্ছিত হৈ নিজৰ ধনু ত্যাগ কৰি, আন এটা অত্যন্ত প্ৰবল আৰু বিশাল ধনু ল’লে আৰু শিলত ঘঁহি তীক্ষ্ণ কৰা সাতটা মহাভল্ল তাত সংধান কৰিলে। তাৰে চাৰিটা ভল্লেৰে তেওঁ সেনাপতি বাহ্লিকৰ চাৰিওটা ঘোঁৰা নিধন কৰিলে; দুটাৰে ধ্বজ ছিন্ন কৰিলে; আৰু সপ্তম ভল্লেৰে ফুৰ্তি দেখুৱাই ক্ৰোধপূৰ্বক সাৰথিৰ মূৰ উৰুৱাই দিলে। তাৰপিছত ঘোঁৰা আৰু সাৰথি নিহত হোৱাত সেই মহাবলী ৰথৰ পৰা জঁপিয়াই নামিল।
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how anger can intensify violence and accelerate destruction, even in a context where warriors act under kshatriya-duty. It implicitly contrasts disciplined prowess with wrath-driven escalation, reminding readers that ethical restraint remains relevant even amid righteous or obligatory conflict.
After a beheading by a bhalla arrow, Bhishma becomes enraged, switches to a stronger bow, and rapidly shoots seven sharpened broad-headed arrows: four kill Bahlika’s four horses, two cut the banner, and the seventh severs the charioteer’s head. With horses and charioteer dead, the warrior leaps down from the chariot.