Shloka 49
कर्मयोग–ज्ञानयज्ञ–अवतारोपदेश
Karma-Yoga, Jñāna-Yajña, and Avatāra Instruction
सम्बन्ध-- इस प्रकार कर्मयोगकी प्रक्रिया बतलाकर अब सकामभावकी निन््दा और समभावरूप बुद्धियोगका महत्त्व प्रकट करते हुए भगवान् अर्जुनिको उसका आश्रय लेनेके लिये आज्ञा देते हैं-- दूरेण हाावरं कर्म बुद्धियोगाद््र धनंजय । बुद्धो शरणमन्विच्छ कृपणा: फलहेतव:
dūreṇa hy avaraṁ karma buddhiyogād dhanañjaya | buddhau śaraṇam anviccha kṛpaṇāḥ phalahetavaḥ ||
সঞ্জয়ে ক’লে—কৰ্মযোগৰ বিধি বুজাই দি ভগৱানে এতিয়া কামনাপ্ৰেৰিত কৰ্মৰ নিন্দা কৰে আৰু সমত্বভিত্তিক বুদ্ধিযোগৰ মহিমা প্ৰকাশ কৰি অৰ্জুনক তাৰ আশ্ৰয় ল’বলৈ কয়— “হে ধনঞ্জয়! বুদ্ধিযোগৰ তুলনাত ফললালসাৰে কৰা কৰ্ম অতি নীচ। সেয়ে সমবুদ্ধিত শৰণ লোৱা; কিয়নো কেৱল ফলৰ বাবে কৰ্ম কৰা লোক দয়নীয়—লাভ-হানিৰ বন্ধনত আবদ্ধ।”
संजय उवाच
Educational Q&A
Desire-driven action aimed at personal gain is spiritually inferior to buddhi-yoga—acting with steady understanding and equanimity. One should take refuge in even-minded intelligence rather than be ruled by the pursuit of results.
Sanjaya reports Krishna’s instruction to Arjuna on the battlefield: after outlining karma-yoga, Krishna urges Arjuna to adopt buddhi-yoga (equanimity and right understanding), warning that fixation on outcomes makes one ‘kṛpaṇa’—pitiable and bound by success and failure.