Shloka 31
Bhīṣma-nipāta-saṃvāda — Sañjaya’s Report of Bhīṣma’s Fall (भीष्मनिपातसंवादः)
हयान् गजपदातींश्व रथांश्न तरसा बहून् निमज्जयन्तं समरे परवीरापहारिणम्,भीष्मजी उस समुद्रमें शत्रुपक्षके हाथियों, घोड़ों, पैदलों तथा बहुसंख्यक रथोंको वेगपूर्वक डुबो रहे थे। वे समरभूमिमें शत्रुवीरोंके प्राणोंका अपहरण करनेवाले थे
dhṛtarāṣṭra uvāca | hayān gajapadātīṁś ca rathāṁś ca tarasā bahūn nimajjayantaṁ samare paravīrāpahāriṇam |
ধৃতৰাষ্ট্ৰই ক’লে—ৰণক্ষেত্ৰত মই ভীষ্মক দেখিছোঁ; অপ্রতিৰোধ্য বেগে তেওঁ শত্রুপক্ষৰ অশ্ব, গজ, পদাতিক আৰু অসংখ্য ৰথক যেন নিমজ্জিত কৰি পেলাইছে; যুঁজত তেওঁ পৰবীৰসকলৰ প্ৰাণ হৰণকাৰী।
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical gravity of righteous warfare: a warrior’s excellence (vīrya) operates within kṣatriya-dharma, yet it necessarily entails the taking of life. It invites reflection on duty, consequence, and the tragic cost of conflict.
Dhṛtarāṣṭra is being informed/visualizing the battle and describes Bhīṣma’s ferocity: he is rapidly crushing the enemy’s forces—horses, elephants, infantry, and chariots—like drowning them in a sea of combat, and he is killing opposing heroes.