Shloka 54

Devanagari script

ममावसानाच्छान्तिरस्तु प्रजानां संगच्छन्तां पार्थिवा: प्रीतिमन्त:ः । पिता पुत्र मातुलं भागिनेयो भ्राता चैव क्षातरं प्रैतु राजन्‌,“राजन! मेरे जीवनका अन्त होनेसे प्रजाओंमें शान्ति हो जाय। सब राजा प्रसन्नतापूर्वक एक-दूसरेसे मिलें। पिता पुत्रसे, भानजा मामासे और भाई भाईसे मिले

Transliteration

mamāvasānāc chāntir astu prajānāṃ saṅgacchantāṃ pārthivāḥ prītimantaḥ | pitā putra mātulaṃ bhāgineyo bhrātā caiva kṣātraṃ praitu rājan ||

Translation

সঞ্জয়ে ক’লে—“হে ৰাজন! মোৰ জীৱনৰ অৱসানৰ সৈতে প্ৰজাসকলৰ মাজত শান্তি আহক। সকলো ৰজা প্ৰীতিসহ পৰস্পৰে মিলক। পিতা পুত্ৰৰ সৈতে মিলক, ভাগিনেয় মাতুলৰ সৈতে মিলক, আৰু ভাই ভাইৰ সৈতে মিলক—হে ৰাজন, ক্ষাত্ৰবৰ্গ পুনৰ সৌহাৰ্দলৈ ঘূৰি আহক।”

Word by Word

ममof me / my

अवसानात्from (my) end/death

शान्तिःpeace

अस्तुmay there be

प्रजानाम्of the people

संगच्छन्ताम्let (them) come together / unite

पार्थिवाःkings

प्रीतिमन्तःjoyful / pleased

पिताfather

पुत्रम्son

मातुलम्maternal uncle

भागिनेयःnephew (sister’s son)

भ्राताbrother

चand

एवindeed / just

क्षातरम्brother (lit. one of the same kṣatra/lineage); here: brother

प्रैतुmay (he) go/approach (i.e., meet)

राजन्O king

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sanjaya

King (Dhritarashtra, implied addressee)

pārthivāḥ (kings/rulers)

prajāḥ (the people/subjects)

pitā (father)

putra (son)

mātula (maternal uncle)

bhāgineya (nephew)

bhrātā (brother)

kṣātra (warrior order/royal power)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes