Shloka 39
(तथा पुनर्जघानाशु पाण्डवानां महारथान् | शरैरशनिकल्पैश्न शिताग्रैश्न सुपर्वभि: ।।) तत्पश्चात् उत्तम गाँठ और तीखी धारवाले वज़तुल्य बाणोंद्वारा वे पुनः पाण्डव महारथियोंका शीघ्रतापूर्वक वध करने लगे। ततः पञ्चालराज श्र धष्टकेतुश्च वीर्यवान् । पाण्डवो भीमसेनश्रव धृष्टद्युम्नश्व पार्षत:,इसी समय पांचालराज ट्रुपद, पराक्रमी धृष्टकेतु, पाण्डुनन्दन भीमसेन, ट्रुपदकुमार धृष्टद्युम्न, नकुल-सहदेव, चेकितान, पाँच केकयराजकुमार, महाबाहु सात्यकि, सुभद्राकुमार अभिमन्यु, घटोत्कच, द्रौपदीके पाँचों पुत्र, शिखण्डी, पराक्रमी कुन्तिभोज, सुशर्मा तथा विराट--ये और दूसरे भी बहुत-से महाबली पाण्डव-सैनिक भीष्मके बाणोंसे पीड़ित हो शोकके समुद्रमें डूब रहे थे; परंतु अर्जुनने उन सबका उद्धार कर दिया
sañjaya uvāca |
tathā punar jaghānāśu pāṇḍavānāṁ mahārathān |
śarair aśanikalpaiś ca śitāgraiś ca suparvabhiḥ ||
সঞ্জয়ে ক’লে—তাৰ পাছত সি পুনৰ অতি দ্ৰুততাৰে পাণ্ডৱসকলৰ মহাৰথীসকলক বজ্ৰসম, তীক্ষ্ণাগ্ৰ আৰু সুসংযোজিত শৰবৃষ্টিৰে আঘাত কৰিলে; যেন ৰণভূমি লোহাৰ ধুমুহাত পৰিণত হ’ল। সেই সময়তে পাঞ্চালৰাজ দ্ৰুপদ, পৰাক্ৰমী ধৃষ্টকেতু, পাণ্ডুনন্দন ভীমসেন, পাৰ্ষত ধৃষ্টদ্যুম্ন, যমজ নকুল-সহদেৱ, চেকিতান, কেকয়দেশৰ পাঁচ ৰাজকুমাৰ, মহাবাহু সাত্যকি, সুভদ্ৰাপুত্ৰ অভিমন্যু, ঘটোৎকচ, দ্ৰৌপদীৰ পাঁচ পুত্ৰ, শিখণ্ডী, বীৰ কুন্তিভোজ, সুসর্মা আৰু বিরাট—ইহঁতে আৰু আন বহু পাণ্ডৱপক্ষীয় মহাবলী ভীষ্মৰ শৰাঘাতে পীড়িত হৈ শোকসাগৰত নিমজ্জিত হৈছিল; কিন্তু অৰ্জুনে সকলোকে উদ্ধাৰ কৰিলে।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the harsh reality of dharma in war: skill and duty manifest as relentless force, yet such force creates suffering that demands counter-duty—protection and rescue of one’s side. It frames martial excellence as ethically weighty, not merely triumphant.
Sañjaya reports that the opposing commander again rapidly assails the Pāṇḍava elite with thunderbolt-like, sharp, well-made arrows, intensifying the crisis on the battlefield and setting the stage for a response by protectors on the Pāṇḍava side.