Previous Verse
Next Verse

Shloka 66

रथाग्न्यगारशक्षापार्चिरसिशक्तिगदेन्धन: । शरसंघमहाज्वाल: क्षत्रियान्‌ समरेडदहत्‌

sañjaya uvāca |

rathāgnyagāraśaṣkāpārcirasiśaktigadendhanaḥ |

śarasaṅghamahājvālaḥ kṣatriyān samare ’dahat ||

সমৰত যেন দাউদাউ অগ্নি জ্বলি উঠি ক্ষত্ৰিয়সকলক দহিবলৈ ধৰিলে। ৰথ অগ্নিশালাৰ দৰে, ধনু জ্বালাৰ জিভাৰ দৰে দেখা গ’ল; খড়্গ, শক্তি আৰু গদা ইন্ধন হ’ল; আৰু বাণসমূহৰ সমষ্টিয়েই সেই অগ্নিৰ মহাজ্বালা হৈ উঠিল।

रथchariot
रथ:
Karta
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Nominative, Singular
अग्निfire
अग्नि:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Singular
अगारhouse, chamber
अगार:
Karta
TypeNoun
Rootअगार
FormNeuter, Nominative, Singular
शरarrow
शर:
Karta
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षsyllable/phoneme 'kṣa' (likely corrupt segmentation)
क्ष:
Karta
TypeNoun
Rootक्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
अपार्चिरसिunclear (text appears corrupt)
अपार्चिरसि:
Karta
TypeNoun
Rootअपार्चिरसि
FormNeuter, Nominative, Singular
शक्तिspear, javelin
शक्ति:
Karta
TypeNoun
Rootशक्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
गदाmace
गदा:
Karta
TypeNoun
Rootगदा
FormFeminine, Nominative, Singular
इन्धनःfuel
इन्धनः:
Karta
TypeNoun
Rootइन्धन
FormNeuter, Nominative, Singular
शरarrow
शर:
Karta
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Nominative, Singular
संघmultitude, mass
संघ:
Karta
TypeNoun
Rootसंघ
FormMasculine, Nominative, Singular
महाज्वालःgreat flame
महाज्वालः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाज्वाला
FormFeminine, Nominative, Singular
क्षत्रियान्Kshatriyas, warriors
क्षत्रियान्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Accusative, Plural
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
ददहत्burned, scorched
ददहत्:
Karta
TypeVerb
Rootदह्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
kṣatriyas
C
chariot (ratha)
B
bow (implied by flame-tongue imagery)
S
sword (asi)
S
spear (śakti)
M
mace (gadā)
A
arrows (śara)

Educational Q&A

The verse underscores how warfare, even when framed within kṣatriya-duty, becomes a consuming force like fire—highlighting the ethical tension between prescribed martial duty and the catastrophic suffering it unleashes.

Sañjaya describes the battlefield with an extended fire-metaphor: chariots appear as fire-halls, weapons as fuel, and volleys of arrows as towering flames, conveying the intensity and lethal momentum of the combat.