Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

द्रोण: पाञउ्चालपुत्रेण समागम्य महारणे । महासमुदयं चक्रे शरैः संनतपर्वभि:,द्रोणाचार्यने उस महासमरमें पांचालराजकुमार धृष्टद्युम्नसे भिड़कर झुकी हुई गाँठवाले बहुसंख्यक बाणोंद्वारा बड़ा भारी युद्ध किया

sañjaya uvāca |

droṇaḥ pāñcālaputreṇa samāgamya mahāraṇe |

mahāsamudayaṃ cakre śaraiḥ sannatapārva-bhiḥ ||

সেই মহাযুদ্ধত দ্ৰোণাচাৰ্য পাঞ্চালপুত্ৰ ধৃষ্টদ্যুম্নৰ সন্মুখীন হৈ, বাঁক খোৱা গাঁটযুক্ত অসংখ্য বাণে ভয়ংকৰ আক্রমণৰ ঢৌ তুলিলে।

द्रोणःDrona
द्रोणः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रोण
FormMasculine, Nominative, Singular
पाञ्चालपुत्रेणwith the son of the Panchala (Dhrishtadyumna)
पाञ्चालपुत्रेण:
Karma
TypeNoun
Rootपाञ्चालपुत्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
समागम्यhaving met/encountered
समागम्य:
TypeVerb
Rootसम् + गम्
FormAbsolutive (त्वान्त/ल्यप्), Parasmaipada (usage-neutral for absolutive)
महारणेin the great battle
महारणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहारण
FormNeuter, Locative, Singular
महासमुदयम्a great onslaught/mass (of arrows/attack)
महासमुदयम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहासमुदय
FormMasculine, Accusative, Singular
चक्रेmade/caused
चक्रे:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
संनतपर्वभिःhaving bent joints/knots (i.e., barbed/knotted)
संनतपर्वभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootसंनतपर्वन्
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Droṇa (Droṇācārya)
P
Pāñcāla
D
Dhṛṣṭadyumna
A
arrows (śara)

Educational Q&A

The verse highlights how, in war, personal destinies and rivalries (Droṇa and Dhṛṣṭadyumna) intensify violence; it implicitly raises the ethical tension between kṣatriya-duty to fight and the destructive momentum that such duty can unleash.

Sañjaya reports that Droṇa directly engages Dhṛṣṭadyumna in the great battle and unleashes a massive, concentrated attack by firing a multitude of arrows, escalating the combat between them.