Shloka 62
भीष्मपर्व — अध्याय ११०: पार्थभीमयोः प्रहारः तथा भीष्माभिमुखं संग्रामविस्तारः
Arjuna and Bhima’s pressure; escalation toward Bhishma
उवाच राजा दीनात्मा प्रीतियुक्तमिदं वच: । गंगानन्दन भीष्म जब बारंबार इस प्रकार प्रसन्नता-पूर्वक कह रहे थे, उस समय राजा युधिष्ठटिरने दीन हृदयसे प्रेमपूर्वक यह बात कही-- || ६१ ई ।। कथं जयेम सर्वज्ञ कथं राज्यं लभेमहि,'सर्वज्ञ! युद्धमें हमारी जीत कैसे हो? हम किस प्रकार राज्य प्राप्त करें?
sañjaya uvāca | uvāca rājā dīnātmā prītiyuktam idaṁ vacaḥ | gaṅgānandana bhīṣma yadā bāraṁbāram evaṁ prakāraṁ prasannatā-pūrvakaṁ vadati sma, tadā rājā yudhiṣṭhiraḥ dīna-hṛdayena prītyā idaṁ vacaḥ uvāca— kathaṁ jayema sarvajña, kathaṁ rājyaṁ labhemahi |
সঞ্জয়ে ক’লে—গঙ্গানন্দন ভীষ্মে যেতিয়া প্ৰসন্ন আৰু অনুগ্ৰহভাৱে এইদৰে বাৰে বাৰে কথা কৈ আছিল, তেতিয়া দুখে ভাৰাক্ৰান্ত হৃদয় থাকিলেও শ্ৰদ্ধা-প্ৰেমে পূৰ্ণ ৰজা যুধিষ্ঠিৰে স্নেহপূৰ্বক ক’লে— “হে সৰ্বজ্ঞ! আমি এই যুদ্ধত কেনেকৈ জয় লাভ কৰিম, আৰু ৰাজ্য কেনেকৈ পুনৰ লাভ কৰিম?”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic dilemma: victory and sovereignty are not sought as mere power, but as a moral problem requiring guidance from a wise elder. Yudhishthira’s question implies that rightful success in war must be aligned with dharma and proper counsel.
Sanjaya reports that Bhishma is speaking repeatedly and calmly; in response, the distressed yet respectful Yudhishthira addresses Bhishma as ‘all-knowing’ and asks how the Pandavas can win the war and recover the kingdom.