Next Verse

Shloka 1

शकुनेः पुत्रेण सह आश्वमेधाश्वविषयः संघर्षः — Arjuna’s restrained engagement with Śakuni’s son during the horse-escort

अफ्-#-#क+ पञ्चाशीतितमोब<् ध्याय: यज्ञभूमिकी तैयारी, नाना देशोंसे आये हरा राजाओंका यज्ञकी सजावट और आयोजन वैशम्पायन उवाच इत्युक्त्वानुययौ पार्थो हयं कामविहारिणम्‌ । न्यवर्तत ततो वाजी येन नागादह्दयं पुरम्‌,वैशम्पायनजी कहते हैं-जनमेजय! गान्धारराजसे यों कहकर अर्जुन इच्छानुसार विचरनेवाले घोड़ेके पीछे चल दिये। अब वह घोड़ा लौटकर हस्तिनापुरकी ओर चला

vaiśampāyana uvāca | ity uktvānuyayau pārtho hayaṁ kāmavihāriṇam | nyavartata tato vājī yena nāgāhvayaṁ puram ||

বৈশম্পায়নে ক’লে—এইদৰে কৈ পাৰ্থ (অৰ্জুন) ইচ্ছামতে বিচৰণ কৰা অশ্বটোৰ পিছু ল’লে। তাৰ পাছত সেই বাজী ঘূৰি নাগাহ্বয়—হস্তিনাপুৰ—নগৰলৈ গ’ল।

इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), active, same as main verb-subject
अनुययौfollowed
अनुययौ:
Karta
TypeVerb
Rootअनु-या
FormPerfect (लिट्), 3, singular, parasmaipada
पार्थःArjuna (son of Pritha)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
Formmasculine, nominative, singular
हयम्the horse
हयम्:
Karma
TypeNoun
Rootहय
Formmasculine, accusative, singular
काम-विहारिणम्wandering at will
काम-विहारिणम्:
TypeAdjective
Rootकामविहारिन्
Formmasculine, accusative, singular
न्यवर्ततturned back / returned
न्यवर्तत:
TypeVerb
Rootनि-√वृत्
FormImperfect (लङ्), 3, singular, ātmanepada
ततःthen / from there
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
वाजीthe steed
वाजी:
Karta
TypeNoun
Rootवाजिन्
Formmasculine, nominative, singular
येनby which / along which (way)
येन:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
Formneuter, instrumental, singular
नागाह्वयम्called Nāga (i.e., Nāgāhvaya)
नागाह्वयम्:
TypeAdjective
Rootनागाह्वय
Formneuter, accusative, singular
पुरम्city
पुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुर
Formneuter, accusative, singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
A
Arjuna (Pārtha)
A
Aśvamedha horse (vājī/haya)
H
Hastināpura (Nāgāhvaya-pura)
G
Gāndhāra-rāja (contextual reference)