Shloka 5
तिष्ठ ध्वं युद्धमनसो दर्प शमयितास्मि व: । एतावदुक्त्वा कौरव्यो रोषाद् गाण्डीवभूत् तदा,“मनमें युद्धका हौसला लेकर खड़े रहो। मैं तुम्हारा घमण्ड चूर किये देता हूँ। भारत! गाण्डीवधारी कुरुनन्दन अर्जुन शत्रुओंसे ऐसा वचन कहकर अपने बड़े भाईकी कही हुई बातें याद करने लगे। महात्मा धर्मराजने कहा था कि “तात! रणभूमिमें विजयकी इच्छा रखनेवाले क्षत्रियोंका वध न करना। साथ ही उन्हें पराजित भी करना।” इस बातको याद करके पुरुषप्रवर अर्जुन इस प्रकार चिन्ता करने लगे
tiṣṭha dhvaṁ yuddhamanasaḥ darpaṁ śamayitāsmi vaḥ | etāvad uktvā kauravyo roṣād gāṇḍīvabhūt tadā |
যুদ্ধৰ সংকল্পে দৃঢ় হৈ থিয় দিয়া; মই তোমালোকৰ দৰ্প শমাই দিম। ইমান কৈ ক্ৰোধে জ্বলি উঠা কৌৰৱৰাজপুত্ৰে গাণ্ডীৱ ধাৰণ কৰিলে; কিন্তু শত্রুৰ সন্মুখত থিয় হওঁতেই জ্যেষ্ঠ ভ্ৰাতা ধৰ্মৰাজৰ উপদেশ তাৰ মনত পৰিল—বিজয় কামনা কৰা ক্ষত্ৰিয়ে ৰণত বশ হোৱা লোকক বধ নকৰিব, তথাপি তাক পৰাস্ত কৰিব লাগিব। এই কথা স্মৰি পুৰুষশ্ৰেষ্ঠ অৰ্জুনে ধৰ্ম ভংগ নকৰাকৈ বিজয় স্থাপন কৰাৰ উপায় চিন্তা কৰিলে।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even in war, victory must be pursued within dharma: arrogance is to be checked, and a kṣatriya should avoid killing those already subdued while still accomplishing rightful defeat.
Arjuna challenges his opponents to stand ready for battle and vows to humble their pride, taking up the Gāṇḍīva in anger; immediately, he recalls Yudhiṣṭhira’s ethical instruction about restraint toward defeated foes and begins to deliberate how to act accordingly.