Shloka 9
Yudhiṣṭhira’s Procession, Encampment (Niveśa), and Auspicious Timing for Ritual Action
तच्चाचष्ट तदा व्यासो मरुत्तस्य धन नृपा: । “ब्रह्मवादी महात्मा व्यासजीका वचन परिणाममें हमारा कल्याण करनेवाला है। कौरवो! इस समय इस सारी पृथ्वीपर रत्न एवं धनका नाश हो गया है; अतः हमारी आर्थिक कठिनाई दूर करनेके लिये व्यासजीने उस दिन हमें मरुत्तके धनका पता बताया था ।। ८६ || यद्येतद् वो बहुमतं मन्यध्वं वा क्षमं यदि
taccācaṣṭa tadā vyāso maruttasya dhanaṁ nṛpāḥ | yady etad vo bahumataṁ manyadhvaṁ vā kṣamaṁ yadi ||
তেতিয়া ব্যাস মুনিয়ে ৰজাসকলক মৰুত্তৰ ধনৰ কথা প্ৰকাশ কৰিলে। তেওঁ ক’লে—“যদি এই কথা তোমালোকৰ মনত ভাল লাগে আৰু তোমালোকৰ দৃষ্টিত যথোচিত হয়, তেন্তে…”—কাৰণ সেই সময়ত পৃথিৱীত ৰত্ন আৰু ধনৰ ক্ষয় হৈছিল; সেয়ে তেওঁ ব্যৱহাৰিক উপায় দেখুৱালে, কিন্তু সিদ্ধান্ত যেন ধৰ্মসঙ্গত আৰু গ্ৰাহ্য হয়—এই কথাই বুজালে।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even when a solution is available (here, knowledge of a treasure), action should be taken only if it is collectively judged to be proper (kṣama) and acceptable (bahumata). The verse frames material relief within ethical deliberation rather than mere expediency.
Vaiśampāyana narrates that Vyāsa informs the kings about Marutta’s wealth and presents it as an option, inviting their consent and assessment of its propriety before proceeding.