Shloka 27
Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga
Adhyātma-Upadeśa
नावा चापि यथा प्राज्ञो विभागज्ञः स्वरित्रया । अश्रान्त: सलिले गच्छेच्छीघ्रं संतरते हृदम्
nāvā cāpi yathā prājño vibhāgajñaḥ svaritrayā | aśrāntaḥ salile gacchec chīghraṃ saṃtarate hṛdam ||
বায়ুৱে ক’লে—যেনেকৈ জলপথৰ শাখা-প্ৰশাখা জনা প্ৰাজ্ঞ মানুহে সুন্দৰ বৈঠা-যুক্ত নাওত পানীত অক্লান্তভাৱে যাত্ৰা কৰি সোনকালে সেই বিস্তাৰ পাৰ হয়, তেনেকৈ বিবেকী জনে সংসাৰ-সাগৰ অতিক্ৰম কৰে; আৰু পৰ তীৰ পোৱাৰ পাছত যি উপায়ে পাৰ হৈছিল, সেই উপায়ৰ প্ৰতিও আসক্তি ত্যাগ কৰে।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches non-attachment to instruments and supports once their purpose is fulfilled: as a traveler abandons possessiveness toward the boat after crossing, a wise person relinquishes clinging to prior aids and accomplishments after transcending worldly bondage.
Vāyudeva is instructing through an analogy: a skilled, intelligent traveler crosses a vast water expanse swiftly using a well-oared boat; likewise, one crosses the ‘ocean’ of worldly life by appropriate means and then lets go of attachment to those means upon reaching the goal.