Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

Brahma-vidyā: Satya–Tapas and the Enumeration of Tattvas

Arjuna–Vāsudeva framed dialogue

इस प्रकार श्रीमह्याभारत आश्वमेधिकपर्वके अन्तर्गत अनुगीतापर्वमें ब्राह्मणगीताविषयक चौंतीसवाँ अध्याय पूरा हुआ,ब्रह्म सत्यं तप: सत्यं सत्यं चैव प्रजापति: । सत्याद्‌ भूतानि जातानि सत्यं भूतमयं जगत्‌ ब्रह्म सत्य है, तप सत्य है और प्रजापति भी सत्य है। सत्यसे ही सम्पूर्ण भूतोंका जन्म हुआ है। यह भौतिक जगत्‌ सत्यरूप ही है

brahma satyaṃ tapaḥ satyaṃ satyaṃ caiva prajāpatiḥ | satyād bhūtāni jātāni satyaṃ bhūtamayaṃ jagat ||

অৰ্জুনে ক’লে—ব্ৰহ্ম সত্য, তপস্যা সত্য, আৰু প্ৰজাপতিও সত্য। সত্যৰ পৰাই সকলো ভূতৰ জন্ম; ভূতময় এই জগতও সত্যস্বৰূপ।

ब्रह्मBrahman (the Absolute)
ब्रह्म:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormNeuter, Nominative, Singular
सत्यम्truth; real
सत्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Nominative, Singular
तपःausterity; penance
तपः:
Karta
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Nominative, Singular
सत्यम्truth; real
सत्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Nominative, Singular
सत्यम्truth; real
सत्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
प्रजापतिःPrajapati (Lord of creatures)
प्रजापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजापति
FormMasculine, Nominative, Singular
सत्यात्from truth
सत्यात्:
Apadana
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Ablative, Singular
भूतानिbeings; entities
भूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Nominative, Plural
जातानिborn; arisen
जातानि:
TypeVerb
Rootजात
FormNeuter, Nominative, Plural, Past passive participle (kta), जन्
सत्यम्truth; real
सत्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Nominative, Singular
भूतमयम्consisting of beings/elements
भूतमयम्:
TypeAdjective
Rootभूतमय
FormNeuter, Nominative, Singular
जगत्world; universe
जगत्:
Karta
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Nominative, Singular

अजुन उवाच

A
Arjuna
B
Brahman
P
Prajāpati
B
bhūtāni (beings)
J
jagat (world)