Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

Mokṣa-dharma Yoga-Upadeśa: Equanimity, Sense-Restraint, and Vision of the Ātman (आत्मदर्शन-योगोपदेशः)

यथा स्वकोषे प्रक्षिप्प भाण्डं भाण्डमना भवेत्‌,जैसे घरका सामान अपने कोटेमें डालकर भी मनुष्य उन्हींके चिन्तनमें मन लगाये रहता है, उसी प्रकार इन्द्रियरूपी चंचल द्वारोंसे विचरनेवाले मनको अपनी कायामें ही स्थापित करके वहीं आत्माका अनुसंधान करे और प्रमादको त्याग दे

yathā svakoṣe prakṣipya bhāṇḍaṁ bhāṇḍam anā bhavet, tathendriyarūpaiś cañcaladvāraiś caramāṇaṁ manaḥ svāṁ kāyām eva pratiṣṭhāpya tatraivātmānusandhānaṁ kuryāt pramādaṁ ca tyajet

যেনেকৈ মানুহে ঘৰৰ সামগ্ৰী নিজৰ ভঁৰালত সুৰক্ষিতভাৱে থৈ দিয়াৰ পাছতো সেই বস্তুবোৰৰ চিন্তাতেই মন লাগি থাকে, তেনেকৈ ইন্দ্ৰিয়ৰূপ চঞ্চল দুৱাৰেদি বাহিৰলৈ ঘূৰি ফুৰা মনক নিজৰ দেহৰ ভিতৰতে সংহত কৰি তাতেই আত্মাৰ অনুসন্ধান কৰিব লাগে আৰু প্ৰমাদ ত্যাগ কৰিব লাগে।

यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
स्वकोषेin (one's) own treasury/store
स्वकोषे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्वकोष
Formmasculine, locative, singular
प्रक्षिप्यhaving thrown/placed (in)
प्रक्षिप्य:
TypeVerb
Rootप्र-क्षिप्
Formabsolutive (क्त्वा/ल्यप्), parasmaipada
भाण्डम्a vessel/utensil
भाण्डम्:
Karma
TypeNoun
Rootभाण्ड
Formneuter, accusative, singular
भाण्डम्a vessel (again and again)
भाण्डम्:
Karma
TypeNoun
Rootभाण्ड
Formneuter, accusative, singular
अनामनाinattentive/absent-minded
अनामना:
Karta
TypeAdjective
Rootअ-मनस्
Formmasculine, nominative, singular
भवेत्would be / may become
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
Formoptative (विधिलिङ्), 3rd, singular, parasmaipada

ब्राह्मण उवाच

ब्राह्मण (a Brahmin speaker)
इन्द्रिय (the senses)
मनस् (the mind)
आत्मन् (the Self)
काय (the body)
कोष (storehouse/treasury)
भाण्ड (household articles/objects)