Shloka 16

धृतराष्ट्रस्य पश्चात्तापः तथा वनप्रस्थानानुज्ञा | Dhṛtarāṣṭra’s Remorse and Request for Forest-Retirement

Devanagari script

पुरं च ते सुगुप्तं स्थाद्‌ दृढप्राकारतोरणम्‌ । अट्टाष्टालकसम्बाधं षट्पदं सर्वतोदिशम्‌,“तुम्हारे नगरकी रक्षाका पूर्ण प्रबन्ध रहना चाहिये। उसके चारों ओरकी दीवारें तथा मुख्य द्वार अत्यन्त सुदृढ़ होने चाहिये। बीचका सारा नगर ऊँची-ऊँची अट्टालिकाओंसे भरा होना चाहिये। सब दिशाओंमें छ: चहारदीवारियाँ बननी चाहिये

Transliteration

puraṁ ca te sugup­taṁ sthād dṛḍha-prākāra-toraṇam | aṭṭāṣṭālaka-sambādhaṁ ṣaṭpadaṁ sarvato-diśam ||

Translation

বৈশম্পায়নে ক’লে—তোমাৰ নগৰ যেন সুদৃঢ়ভাৱে সুৰক্ষিত থাকে। তাৰ প্ৰাকাৰ-দেৱাল আৰু মুখ্য তোৰণদ্বাৰ অত্যন্ত দৃঢ় হওক। ভিতৰৰ অংশ উঁচু অট্টালিকা আৰু প্ৰহৰী-স্থানেৰে ঘন হওক, আৰু সকলো দিশত ছয়স্তৰীয়া প্ৰতিৰক্ষা-ব্যৱস্থা বিস্তৃত থাকক।

Word by Word

• {'puram': 'city, fortified town', 'te': 'your (for you)', 'suguptam': 'well-guarded, securely protected', 'sthāt': 'should be

• let it be (injunctive/benedictive sense)', 'dṛḍha': 'firm, strong, solid', 'prākāra': 'rampart, surrounding wall', 'toraṇa': 'gateway, main gate/archway', 'aṭṭa': 'watchtower

• tall defensive structure', 'aṣṭālaka': 'fortified building/stronghold (contextual: defensive constructions within the city)', 'sambādham': 'crowded, filled, densely packed', 'ṣaṭpadam': 'sixfold (here: six layers/lines of defense

• lit. ‘having six steps/parts’)', 'sarvataḥ-diśam': 'in all directions

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• pura (city)
• prākāra (ramparts/walls)
• toraṇa (gateways)
• aṭṭa (watchtowers)