दैव–पुरुषकार-प्रश्नः
Daiva–Puruṣakāra Inquiry: Fate and Human Effort
एतत् ते सर्वमाख्यातं मया वै मुनिसत्तम | फलं पुरुषकारस्य सदा संदृश्य तत्त्वतः,मुनिश्रेष्ठ! मैंने सदा पुरुषार्थके ही फलको प्रत्यक्ष देखकर यथार्थरूपसे ये सारी बातें तुम्हें बतायी हैं
etat te sarvam ākhyātaṃ mayā vai munisattama | phalaṃ puruṣakārasya sadā saṃdṛśya tattvataḥ ||
হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! এই সকলো কথা মই তোমাক সম্পূৰ্ণকৈ ক’লোঁ। পুৰুষাৰ্থৰ ফল মই সদায় তত্ত্বতঃ প্ৰত্যক্ষ দেখি, সেইমতে এই বিষয়বোৰ তোমাক যথাৰ্থৰূপে বুজালোঁ।
भीष्म उवाच
Bhishma emphasizes puruṣakāra—human effort and personal initiative—as a real, observable force whose results can be directly seen. He frames his instruction as grounded in lived truth (tattvataḥ), not mere speculation.
Bhishma, in an instructive discourse, addresses a sage and concludes or summarizes that he has fully explained the subject, basing his counsel on direct observation of the consequences of human endeavor.