Shloka 14
Varṇasaṃkara: Causes, Classifications, and Conduct-based Recognition (वर्णसंकरः—हेतु-जाति-आचारनिर्णयः)
अन्यत्र जामया सार्ध प्रजानां पुत्र ईहते । दुहितान्यत्र जातेन पुत्रेणापि विशिष्यते
anyatra jāmayā sārdhaṁ prajānāṁ putra īhate | duhitānyatra jātena putreṇāpi viśiṣyate ||
ভীষ্মে ব্যাখ্যা কৰিলে—সাধাৰণতে বংশধাৰা ৰক্ষাৰ বাবে পুত্ৰকেই কামনা কৰা হয়; কিন্তু কিছুমান বিশেষ অৱস্থাত, কন্যাক পুত্ৰ-ভাৱে স্বীকাৰ কৰিলে, অধিকাৰ আৰু মৰ্যাদাত সেয়াই শ্ৰেষ্ঠ গণ্য হয়। পাছত পুত্ৰ জন্মিলেও, সেই পুত্ৰ কন্যাৰ সৈতে মিলি পিতৃধনৰ সহ-অধিকাৰী হয়। আৰু দত্তক পুত্ৰৰ তুলনাত নিজৰ জন্মকন্যাই অধিক মান্য আৰু শ্ৰেষ্ঠ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma states that while a son is generally sought for lineage, there are exceptions where a daughter—especially one accepted as fulfilling the son’s role—can share or even take precedence in inheritance, and a biological daughter can be regarded as superior to an adopted son in claim.
In the Anushasana Parva’s dharma-instruction setting, Bhishma is laying down nuanced rules about heirs and succession, clarifying exceptional cases involving a daughter treated as a son and comparisons between a natural daughter and an adopted son.