Shloka 28
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
युधिछिर उवाच कन्यायां प्राप्तशुल्कायां ज्यायांश्वैदाव्रजेद् वर: । धर्मकामार्थसम्पन्नो वाच्यमत्रानृतं न वा
Yudhiṣṭhira uvāca: kanyāyāṃ prāptaśulkāyāṃ jyāyān vai dāvrājed varaḥ | dharmakāmārthasampanno vācyam atrānṛtaṃ na vā ||
যুধিষ্ঠিৰে ক’লে—পিতামহ! যদি এজন বৰৰ সৈতে কন্যাৰ বিবাহ স্থিৰ কৰি শুল্ক গ্ৰহণ কৰা হয়, আৰু পাছত তাতকৈও শ্ৰেষ্ঠ—ধৰ্ম, অৰ্থ আৰু কামে সম্পন্ন—অতি যোগ্য বৰ উপস্থিত হয়, তেন্তে এই বিষয়ত অসত্য ক’ব লাগিব নে নালাগে? অৰ্থাৎ আগৰ প্ৰাৰ্থীক অস্বীকাৰ কৰি কন্যা নেদিয়া বৈধ নে?
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-conflict: whether truthfulness and honoring an accepted marital agreement outweigh the practical advantage of choosing a later, superior match. It asks if falsehood or denial can ever be justified when prior commitment (sealed by accepting śulka) exists.
Yudhiṣṭhira, in dialogue with Bhīṣma (the grandsire), poses a legal-ethical question about marriage customs: after accepting a bride-price and thereby confirming a match, can the family retract the promise if a better-qualified suitor appears, and would such retraction require or constitute untruth?