Shloka 19
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
युधिछिर उवाच शुल्कमन्येन दत्तं स्याद् ददानीत्याह चापर: । बलादन्य: प्रभाषेत धनमन्य: प्रदर्शयेत्
yudhiṣṭhira uvāca— śulkam anyena dattaṃ syād dadānīty āha cāparaḥ | balād anyaḥ prabhāṣeta dhanam anyaḥ pradarśayet |
যুধিষ্ঠিৰে ক’লে—পিতামহ! যদি এজন মানুহে কন্যাশুল্ক দি বিবাহ স্থিৰ কৰে, আন এজন ‘মই দিম’ বুলি প্ৰতিশ্ৰুতি দি স্থিৰ কৰে, তৃতীয়জন বলপ্ৰয়োগে কন্যাক লৈ যাব বুলি কয়, চতুৰ্থজন অধিক ধন দেখুৱাই তাইৰ আত্মীয়স্বজনক লোভ দেখুৱায়, আৰু পঞ্চমজন ইতিমধ্যে পাণিগ্ৰহণ সম্পন্ন কৰিছে—তেন্তে ধৰ্মতঃ সেই কন্যা কাৰ পত্নী বুলি গণ্য হ’ব? আমি এই বিষয়ৰ সত্য তত্ত্ব জানিব বিচাৰোঁ; আপুনি আমাৰ চক্ষু আৰু পথপ্ৰদৰ্শক হওক।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-legal problem: when multiple men assert competing claims over a maiden through payment, promise, wealth inducement, coercion, or completed ritual, which claim is valid. It invites a principled hierarchy of legitimacy—privileging lawful procedure and completed sacramental acts over mere promises, bribery, or force.
In Anuśāsana Parva, Yudhiṣṭhira consults Bhīṣma on subtle points of conduct. Here he presents a complex marriage dispute with several claimants and asks Bhīṣma to determine, according to dharma, who should be regarded as the rightful husband.