Shloka 9
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
कस्तस्य शकनुयाद् वक्तुं गुणान् कार्त्स्न्येन माधव । शिवभक्त होनेके ही कारण मैं यह सनातन वेदस्वरूप स्तोत्र आपको सुनाता हूँ। महादेवजीके इस सम्पूर्ण नामसमूहका पूर्णरूपसे विस्तारपूर्वक वर्णन तो कोई कर ही नहीं सकता। कोई व्यक्ति योगयुक्त होनेपर भी भगवान् शिवकी विभूतियोंका सैकड़ों वर्षोमें भी वर्णन नहीं कर सकता। माधव! जिनके आदि
kastásya śaknuyād vaktuṁ guṇān kārtsnyena mādhava | śivabhaktaḥ san evaṁ sanātana-vedasvarūpaṁ stotraṁ te śrāvayāmi | mahādevasya asya samagra-nāma-samūhasya vistaraṁ pūrṇarūpeṇa kaścid api na varṇayituṁ śaknoti | yogayukto ’pi kaścid bhagavataḥ śivasya vibhūtīḥ śatair varṣair api na varṇayituṁ śaknoti | mādhava! yasya ādi-madhyāntaṁ devā api na vindanti, tasya guṇān kārtsnyena kaḥ varṇayet || kintu devasya mahataḥ saṅkṣiptārtha-pada-akṣaram | yathāśakti mahādevasyaiva kṛpayā saṅkṣepataḥ tasya caritraṁ stotraṁ ca varṇayiṣyāmi | tasya ājñāṁ vinā maheśvarasya stutiḥ na kartum śakyate ||
বায়ুৱে ক’লে—হে মাধৱ! তেওঁৰ গুণসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে কোনে বৰ্ণনা কৰিব পাৰে? শিৱভক্তিৰ কাৰণেই মই তোমাক এই সনাতন, বেদস্বৰূপ স্তোত্ৰ শোনাইছোঁ। মহাদেৱৰ এই নামসমূহৰ সমষ্টিৰ পূৰ্ণ বিস্তাৰ কৰি বৰ্ণনা কৰা কোনোজনৰ পক্ষেই সম্ভৱ নহয়; যোগত স্থিত ব্যক্তিও শত শত বছৰত ভগৱান শিৱৰ বিভূতিসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰে। যাৰ আদি, মধ্য আৰু অন্ত দেৱতাসকলেও নাপায়, তেওঁৰ গুণৰ পূৰ্ণ বিবৰণ কোনে দিব? তথাপি, সেই মহান দেৱৰ কৃপাৰে, মোৰ শক্তি অনুসাৰে, সংক্ষিপ্ত অৰ্থ, পদ আৰু অক্ষৰসহ তেওঁৰ চৰিত্ৰ আৰু এই স্তোত্ৰ মই বৰ্ণনা কৰিম। তেওঁৰ অনুমতি বিনা মহেশ্বৰৰ স্তুতি কৰাও সম্ভৱ নহয়।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Śiva’s nature and powers are ultimately beyond exhaustive description—even for gods or advanced yogins—so true praise must be offered with humility, concision, and reliance on Śiva’s own grace and permission.
Vāyu addresses Mādhava and introduces a Śiva-hymn: he first declares the impossibility of fully enumerating Śiva’s names and qualities, then commits to narrating a concise account empowered by Mahādeva’s grace, emphasizing that such praise requires Maheśvara’s sanction.