Shloka 47
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
१३३ अज:ः--अजन्मा, १३४ बहुरूप:--बहुत-से रूप धारण करनेवाले, १३५ गन्धधारी--कुंकुम और कस्तूरी आदि सुगन्धित पदार्थ धारण करनेवाले, १३६ कपर्दी-- जटाजूटधारी, १३७ ऊर्ध्वरेता:--अखण्डित ब्रह्मचर्यवाले, १३८ ऊर्ध्वलिजड्ा:--, १३९ ऊर्ध्वशायी--आकाशमें शयन करनेवाले, १४० नभ: स्थलः--आकाश जिनका वासस्थान है वे ।।
ajāḥ ajanmā bahurūpo gandhadhārī kapardī ūrdhvaretā ūrdhvaliṅgaḥ ūrdhvaśāyī nabhasthalaḥ || trijaṭī cīravāsāś ca rudraḥ senāpatir vibhuḥ | ahaścaraḥ naktaṃcaraś tigmamanyuḥ suvarcasaḥ ||
বায়ুদেৱে ক’লে—তেওঁ অজ, বহুৰূপ; কুঙ্কুম-কস্তূৰী আদি পবিত্ৰ সুগন্ধ ধাৰণ কৰা, জটাধাৰী তপস্বী। তেওঁৰ প্ৰাণশক্তি ঊৰ্ধ্বত স্থিৰ—অখণ্ড ব্ৰহ্মচৰ্যত দৃঢ়; তেওঁৰ চিহ্ন ঊৰ্ধ্বমুখী; তেওঁ ওপৰত শয়ন কৰে যেন আকাশতেই বিশ্ৰাম; আৰু মুকলি নভেই তেওঁৰ নিবাস। তেওঁ ত্ৰিজটী, বল্কলবস্ত্ৰধাৰী; ৰুদ্ৰ—দুঃখনিবাৰক; গণসেনাপতি, সৰ্বব্যাপী; দিনে বিচৰণকাৰী আৰু ৰাতিও বিচৰণকাৰী; অধৰ্মৰ বিৰুদ্ধে তীক্ষ্ণ ক্ৰোধী, তথাপি দিৱ্য তেজে দীপ্তিমান।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches reverence for the divine as simultaneously transcendent (unborn, all-pervading) and immanent (active by day and night), and it upholds ascetic self-mastery—especially brahmacarya—as a source of spiritual power and radiance directed toward the protection of dharma.
Vāyu-deva is praising Rudra/Śiva through a litany of epithets, describing his ascetic marks, cosmic dwelling, leadership of divine hosts, and fierce energy that opposes wrongdoing, as part of a broader devotional and ethical discourse in the Anuśāsana Parva.