Shloka 13
धर्मनिन्दा–धर्मोपासनाफलम् तथा साध्वाचारलक्षणम्
Fruits of Disparaging vs. Observing Dharma; Marks of Good Conduct
क्षत्रियो वा महाभागे वैश्यो वा धर्मचारिणि । स्वानि कर्माण्यपाहाय शूद्रकर्म निषेवते
kṣatriyo vā mahābhāge vaiśyo vā dharmacāriṇi | svāni karmāṇy apāhāya śūdrakarma niṣevate ||
মহেশ্বৰে ক’লে—হে মহাভাগে, হে ধৰ্মচাৰিণী! ক্ষত্ৰিয় হওক বা বৈশ্য, যদি সি নিজৰ-নিজৰ নিয়ত কৰ্ম ত্যাগ কৰি শূদ্ৰকৰ্ম আশ্ৰয় কৰে, তেন্তে সি নিজৰ স্থানৰ পৰা চ্যুত হৈ বৰ্ণসংকৰৰ কাৰণ হয় আৰু পৰজন্মত শূদ্ৰযোনিত জন্ম লয়। এনে আচৰণে—ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয় বা বৈশ্য যিয়েই হওক—সি শূদ্ৰভাব লাভ কৰে।
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes svadharma: one should not abandon one’s prescribed responsibilities and adopt another varṇa’s occupational role out of disregard for dharma; such deviation is presented as ethically and socially destabilizing and as carrying karmic consequences, including a lower rebirth.
Maheshvara (Śiva) is instructing a noble woman addressed as “mahābhāge” and “dharmacāriṇi,” explaining the consequences, within a varṇa-dharma framework, of a Kshatriya or Vaishya giving up their own duties to perform Shudra-type work.