Shloka 7
Bhaṅgāśvanopākhyāna — On comparative affection in strī–puruṣa union (भङ्गाश्वनोपाख्यानम्)
इदमन्तरमित्येव शक्रो नृपममोहयत् । एकाशथ्चैन च राजर्षि भ्रान्त इन्द्रेण मोहित:
idam antaram ity eva śakro nṛpam amohayat | ekāśvaś cainaṃ ca rājarṣi bhrānta indreṇa mohitaḥ ||
হে নৰেশ্বৰ! “এইয়েই প্ৰতিশোধ লোৱাৰ সুযোগ” বুলি স্থিৰ কৰি শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) এ ৰজাক মোহত পেলালে। ইন্দ্ৰৰ মায়াত মোহিত হৈ ভ্ৰান্ত হোৱা ৰাজর্ষি ভঙ্গাশ্বন একমাত্ৰ এটা ঘোঁৰা লৈ দিশাহীন হৈ ইফালে-সিফালে ভ্ৰমণ কৰিবলৈ ধৰিলে; দিশাজ্ঞানো লোপ পালে। ক্ষুধা-তৃষ্ণাত পীড়িত, পৰিশ্ৰম আৰু তৃষ্ণাৰ দাহে ব্যাকুল হৈ তেওঁ ঘূৰি ফুৰিলে।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how moha (delusion) can be imposed or intensified by powerful forces, leading even a rājarṣi to lose discernment and direction. Ethically, it warns that acting from a revenge-minded ‘opportunity’ (antaram) can precipitate confusion and suffering rather than righteous resolution.
Indra (Śakra), seeking a moment to retaliate, deludes the king. Under this enchantment the king becomes disoriented and wanders about with only one horse, suffering hunger, thirst, and exhaustion.