Shloka 17
मांसपरिवर्जन-प्रशंसा (Praise of Abstention from Meat) / Ethics of Ahiṃsā in Diet and Rite
(भैक्ष्येणापि समाहृत्य दद्यादन्नं द्विजेषु वै । सुवर्णदानात् पापानि नश्यन्ति सुबहून्यपि ।।
yudhiṣṭhira uvāca |
bhaikṣyeṇāpi samāhṛtya dadyād annaṃ dvijeṣu vai |
suvarṇadānāt pāpāni naśyanti subahūny api ||
dattvā vṛttikarīṃ bhūmiṃ pātakenāpi mucyate |
pārāyaṇaiḥ purāṇānāṃ mucyate pātakaiḥ dvijaḥ ||
gāyatryāś caiva lakṣeṇa gosahasrasya tarpaṇāt |
vedārthaṃ jñāpayitvā tu śuddhān viprān yathārthataḥ ||
sarvatyāgādibhiś cāpi mucyate pātakair dvijaḥ |
sarvātithyaṃ paro dharmo tasmād annaṃ paraṃ smṛtam ||
ahiṃsan brāhmaṇasvānī nyāyena paripālya ca |
kṣatriyas tarasā prāptam annaṃ yo vai prayacchati |
dharmātmā pāṇḍunandana!
ভিক্ষাৰে হলেও অন্ন সংগ্ৰহ কৰি দ্বিজসকলক অন্নদান কৰা উচিত; আৰু স্বৰ্ণদানৰ দ্বাৰাও বহু পাপ নাশ হয়। জীৱিকা চলোৱা ভূমি দান কৰিলে মানুহ গম্ভীৰ পাতকৰ পৰাও মুক্ত হয়; আৰু পুৰাণ-পাৰায়ণ কৰিলে দ্বিজ পাপমুক্ত হয়। এক লক্ষ গায়ত্ৰীজপে, এক হাজাৰ গাই তৃপ্ত কৰাত, শুদ্ধ ব্ৰাহ্মণসকলক যথাৰ্থভাৱে বেদাৰ্থ বুজাই দিয়াত, আৰু সৰ্বত্যাগ আদি কৰ্মতেও দ্বিজ পাতকৰ পৰা মুক্ত হয়। তথাপি সকলো অতিথিৰ আতিথ্য-সত্কাৰ কৰাই পৰম ধৰ্ম; সেয়ে অন্নক পৰম দান বুলি স্মৰণ কৰা হয়। আৰু যি ক্ষত্ৰিয় ব্ৰাহ্মণৰ ধন অপহৰণ নকৰি, ন্যায়ে প্ৰজাপালন কৰি, নিজৰ পৰাক্ৰমে লাভ কৰা অন্ন বেদজ্ঞ দ্বিজসকলক শুদ্ধ আৰু সমাহিত চিত্তে দান কৰে—সেই অন্নদানে তাৰ পূৰ্বকৃত পাপ নাশ কৰে।
युधिछ्िर उवाच
Educational Q&A
The passage ranks various expiatory and meritorious acts—gold-giving, land-giving, Purāṇa recitation, Gāyatrī-japa, satisfying cows, teaching Vedic meaning, and renunciation—but concludes that universal hospitality through giving food (anna-dāna) is the highest dharma, especially when earned and offered righteously.
In Anuśāsana Parva’s instruction on dharma, Yudhiṣṭhira speaks about how sins are mitigated through righteous gifts and religious practices, emphasizing the ethical ideal of a just kṣatriya who protects subjects, avoids violating brāhmaṇa property, and supports learned brāhmaṇas through pure food-gifts.