Shloka 145
ज्येष्ठ-कनिष्ठ-धर्मः — Duties of Elders and Juniors
Anuśāsana-parva 108
नरश्रेष्ठ) माता-पिता और गुरुजनोंकी आज्ञाका अविलम्ब पालन करना चाहिये। इनकी आज्ञा हितकर है या अहितकर, इसका विचार नहीं करना चाहिये ।।
bhīṣma uvāca | narāśreṣṭha, mātā-pitarau ca gurujanānāṃ ca ājñāyā avilambaṃ pālanaṃ kartavyam | eṣām ājñā hitakarī vā ahitakarī veti vicāro na kartavyaḥ || dhanurvede ca vede ca yatnaḥ kāryo narādhipa | hastipṛṣṭhe aśvapṛṣṭhe ca rathacaryāsu caiva ha || nareśvara, kṣatriyeṇa dhanurveda-vedādhyayanayoḥ kṛte yatnaḥ kartavyaḥ | rājendra, tvaṃ hastyaśva-vāhana-kalāyāṃ ratha-hākanāyāṃ ca nipuṇatāṃ prāptuṃ prayatnasva; yataḥ yatnavān puruṣaḥ sukhena unnatiśīlo bhavati, sa śatrūṇāṃ svajanānāṃ bhṛtyānāṃ ca durdharṣo bhavati ||
ভীষ্মে ক’লে— হে নৰশ্ৰেষ্ঠ, মাতৃ-পিতৃ আৰু গুৰুজনৰ আজ্ঞা বিলম্ব নকৰাকৈ পালন কৰিব লাগে; ই হিত নে অহিত—এই বিচাৰ কৰা উচিত নহয়। আৰু হে নৰাধিপ, ক্ষত্ৰিয়ৰ উচিত ধনুৰ্বেদ আৰু বেদাধ্যয়নত যত্ন কৰা। হে ৰাজেন্দ্ৰ, হাতী-ঘোঁৰাত আৰোহণ আৰু ৰথচালনা কলাতো নিপুণতা লাভ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা; কিয়নো যত্নশীল পুৰুষ সুখেৰে উন্নতি লাভ কৰে আৰু শত্রু, স্বজন আৰু ভৃত্য—সকলৰ বাবে দুঃসাহসিক/দুর্ধর্ষ হৈ উঠে।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Immediate obedience to parents and revered elders is presented as a foundational duty, and for a kshatriya, disciplined effort in both sacred learning (Vedic study) and practical martial skills (archery, riding, chariot-driving) is essential; sustained effort leads to prosperity and formidable capability.
Bhishma, in his role as moral instructor, is giving prescriptive counsel on conduct and training: he urges prompt compliance with parental/elder authority and outlines the educational and military disciplines a king or kshatriya should cultivate to become effective and respected.