Shloka 36
Tapas-śreṣṭhatā: Anāśana as the Highest Austerity
Bhagīratha–Brahmā Saṃvāda
लोकनाथ! सुरेश्वर! इनके अतिरिक्त रोहिणी (कपिला) जातिकी बहुत-सी दुधारू गौएँ तथा बहुसंख्यक साँड़ भी मैं प्रतिदिन ब्राह्मणोंको दान करता था; परंतु उन सब दानोंके फलसे भी मैं इस लोकमें नहीं आया हूँ ।।
Bhagīratha uvāca: Lokanātha! Sureśvara! etebhyaḥ pṛthak rohiṇī-kapilā-jātīyā bahvyo dhenavaḥ bahavaś ca vṛṣabhāḥ mayā pratidinaṃ brāhmaṇebhyo dīyante sma; tathāpi teṣāṃ sarveṣāṃ dānānāṃ phalena aham asmin loke nāgataḥ. Triṃśad-agnīn ahaṃ brahmajña yajaṃś ca yat pratidinaṃ; aṣṭakṛtvaḥ sarvamedhaiḥ, saptakṛtvaś ca naramedhaiḥ, aṣṭāviṃśati-śataṃ viśvajit-yajñaiḥ ca iṣṭavān; tathāpi deveśvara! teṣāṃ yajñānāṃ phalena api aham iha nāgataḥ.
ভগীৰথে ক’লে—“হে লোকনাথ! হে সুৰেশ্বৰ! এইবোৰৰ উপৰিও মই প্ৰতিদিন ব্ৰাহ্মণসকলক ৰোহিণী (কপিলা) জাতিৰ বহু দুগ্ধৱতী গাই আৰু অগণিত ষাঁড় দান কৰিছিলোঁ; তথাপি সেই সকলো দানৰ ফলতো মই এই লোক লাভ কৰা নাই। মই নিত্য ক্ৰমে ত্ৰিশবাৰ অগ্নিচয়ন আৰু যজন সম্পন্ন কৰিছোঁ; আঠবাৰ সৰ্বমেধ, সাতবাৰ নৰমেধ আৰু একশ আঠাইশবাৰ বিশ্বজিত্ যজ্ঞ কৰিছোঁ; তথাপি, হে দেবেশ্বৰ, সেই যজ্ঞফলেও মই ইয়ালৈ অহা নাই।”
भगीरथ उवाच
Educational Q&A
Bhagīratha emphasizes that sheer accumulation of ritual acts—lavish gifts and repeated sacrifices—does not automatically guarantee the desired spiritual or existential attainment; some deeper factor (such as intention, purity, truthfulness, or a specific unresolved cause) must determine the outcome.
Bhagīratha addresses a supreme divine figure, recounting the vast scale of his charities and Vedic sacrifices (agnicayana, sarvamedha, naramedha, viśvajit) and expressing that, despite these, he has not attained the expected result—setting up a search for the true reason behind his present condition.