Shloka 12
Āpava
Vasiṣṭha) and the Vasus: the Kāmadhenu Theft and the Curse (Śaṃtanu–Gaṅgā Saṃvāda
ययातिरुवाच नास्मद्विधो ब्राह्मणो ब्रह्मविच्च प्रतिग्रहे वर्तते राजमुख्य । यथा प्रदेयं सतत द्विजेभ्य- स्तथाददं पूर्वमहं नरेन्द्र,ययातिने कहा--नृपश्रेष्ठ! ब्रह्मवेत्ता ब्राह्मण ही प्रतिग्रह लेता है। मेरे-जैसा क्षत्रिय कदापि नहीं। नरेन्द्र! जैसे दान करना चाहिये, उस विधिसे पहले मैंने भी सदा उत्तम ब्राह्मणोंको बहुत दान दिये हैं
yayātir uvāca: nāsmad-vidho brāhmaṇo brahma-vit ca pratigrahe vartate rāja-mukhya | yathā pradeyaṃ satataṃ dvijebhyas tathā dadaṃ pūrvam ahaṃ narendra ||
যযাতিয়ে ক’লে—হে ৰাজমুখ্য! ব্ৰহ্মবিদ্ ব্ৰাহ্মণেই প্ৰতিগ্ৰহ গ্ৰহণ কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰে; কিন্তু মই ক্ষত্ৰিয়—মোৰ বাবে সেয়া কেতিয়াও উচিত নহয়। নৰেন্দ্ৰ! যেনেকৈ দ্বিজসকলক সদায় বিধিপূৰ্বক দান দিব লাগে, তেনেকৈ পূৰ্বকালত মইও শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলক নিয়মমতে বহু দান দিছিলোঁ।
अष्टक उवाच
Educational Q&A
The verse distinguishes duties by social-ethical role (varna-dharma): a Brahmin learned in Brahman may accept gifts as a livelihood, whereas a Kshatriya should not live by receiving gifts. The king’s proper ethic is generosity—supporting the twice-born through rightful giving rather than taking.
In a dialogue context (Aṣṭaka speaking, with Yayāti’s words quoted), Yayāti explains his stance on propriety: he rejects the idea of living by accepting gifts and recalls that he previously upheld royal duty by regularly giving donations to worthy Brahmins.