Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

Garuḍa’s Breach of the Amṛta-Guard and Boons with Viṣṇu; Encounter with Indra (Ādi-parva, Adhyāya 29)

इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपव॑के अन्तर्गत आस्तीकपर्वमें गरुडचरित्रविषयक अट्ठाईसवाँ अध्याय पूरा हुआ,यं दृष्टवा वेष्टितकर: पतत्येष गजो जलम्‌ | दन्तहस्ताग्रलाडूलपादवेगेन वीर्यवान्‌ उसे देखते ही यह पराक्रमी हाथी अपनी सूँड़ लपेटे हुए जलमें टूट पड़ता है तथा दाँत, सूँड़, पूँछ और पैरोंके वेगसे असंख्य मछलियोंसे भरे हुए समूचे सरोवरमें हलचल मचा देता है। उस समय पराक्रमी कच्छप भी सिर उठाकर युद्धके लिये निकट आ जाता है

yaṃ dṛṣṭvā veṣṭita-karaḥ pataty eṣa gajo jalam | danta-hastāgra-lāṅgūla-pāda-vegena vīryavān ||

তাক দেখামাত্ৰেই সেই বীৰ্যবান গজ শুঁড় পেঁচাই জলৈ ঝাঁপ দিয়ে। দাঁত, শুঁড়ৰ অগ্ৰভাগ, লেজ আৰু পায়ৰ বেগে অসংখ্য মাছৰে ভৰা সমগ্ৰ সৰোবৰখনত ভয়ংকৰ আলোড়ন তোলে।

यम्whom/which
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
वेष्टित-करःone whose hand/trunk is wrapped (i.e., with coiled trunk)
वेष्टित-करः:
Karta
TypeAdjective
Rootवेष्टित (PPP of वेष्ट्) + कर
FormMasculine, Nominative, Singular
पततिfalls / rushes
पतति:
TypeVerb
Rootपत्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
एषःthis (one)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
गजःelephant
गजः:
Karta
TypeNoun
Rootगज
FormMasculine, Nominative, Singular
जलम्water
जलम्:
Karma
TypeNoun
Rootजल
FormNeuter, Accusative, Singular
दन्त-हस्त-अग्र-लाङ्गूल-पाद-वेगेनby the force of tusks, trunk-tip, tail, and feet
दन्त-हस्त-अग्र-लाङ्गूल-पाद-वेगेन:
Karana
TypeNoun
Rootदन्त + हस्त + अग्र + लाङ्गूल + पाद + वेग
FormMasculine, Instrumental, Singular
वीर्यवान्powerful
वीर्यवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootवीर्यवत्
FormMasculine, Nominative, Singular

गरुड उवाच

G
Garuda
E
elephant (gaja)
T
tortoise (kacchapa/kūrma)
L
lake/pond (sarovara implied)
F
fish (matsya implied)

Educational Q&A

The verse highlights how raw power and impulsive reaction can agitate an entire environment—one forceful act creates widespread disturbance. Ethically, it suggests vigilance about the ripple effects of one’s actions, especially when driven by aggression or rivalry.

An elephant, upon seeing the opponent, plunges into the lake and violently churns the waters with tusks, trunk, tail, and feet, disturbing the fish-filled lake. The tortoise then lifts its head and approaches, prepared to fight.