Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

Garuḍa’s Breach of the Amṛta-Guard and Boons with Viṣṇu; Encounter with Indra (Ādi-parva, Adhyāya 29)

सरस्यस्मिन्‌ महाकायोौ पूर्ववैरानुसारिणौ । तयोरन्यतर: श्रीमान्‌ समुपैति महागज:,रोष और लोभरूपी दोषके सम्बन्धसे उन दोनोंको तिर्यक्‌-योनिमें जाना पड़ा है। वे दोनों विशालकाय जन्तु पूर्व जन्मके वैरका अनुसरण करके अपनी विशालता और बलके घमण्डमें चूर हो एक-दूसरेसे द्वेष रखते हुए इस सरोवरमें रहते हैं। इन दोनोंमें एक जो सुन्दर महान्‌ गजराज है, वह जब सरोवरके तटपर आता है, तब उसके चिग्घाड़नेकी आवाज सुनकर जलके भीतर शयन करनेवाला विशालकाय कछुआ भी पानीसे ऊपर उठता है। उस समय वह सारे सरोवरको मथ डालता है

sarasy asmin mahākāyau pūrvavairānusāriṇau | tayor anyataraḥ śrīmān samupaiti mahāgajaḥ ||

কাশ্যপে ক’লে—এই সৰোবৰত পূৰ্ববৈৰ অনুসৰণ কৰা দুটা মহাকায় প্ৰাণী বাস কৰে। তেওঁলোকৰ মাজত এজন শ্ৰীমান মহাগজ; সি যেতিয়া সৰোবৰৰ তীৰলৈ আহে—

सरसिin the lake
सरसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसरस्
FormNeuter, Locative, Singular
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
महाकायौtwo huge-bodied (ones)
महाकायौ:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाकाय
FormMasculine, Nominative, Dual
पूर्ववैरानुसारिणौfollowing former enmity
पूर्ववैरानुसारिणौ:
Karta
TypeAdjective
Rootपूर्ववैरानुसारिन्
FormMasculine, Nominative, Dual
तयोःof those two
तयोः:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Dual
अन्यतरःone (of the two)
अन्यतरः:
Karta
TypePronoun
Rootअन्यतर
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रीमान्splendid, illustrious
श्रीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रीमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
समुपैतिapproaches, comes near
समुपैति:
TypeVerb
Rootसम्+उप+इ (एति)
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
महागजःthe great elephant
महागजः:
Karta
TypeNoun
Rootमहागज
FormMasculine, Nominative, Singular

कश्यप उवाच

कश्यप (Kaśyapa)
सरस् (lake)
महागज (great elephant)

Educational Q&A

The verse highlights how unresolved hatred (pūrva-vaira) can persist across lives, and how moral faults like anger and greed can lead to degraded states and continued suffering through recurring conflict.

Kaśyapa describes two enormous beings living in a lake, still driven by an old enmity. One of them, a magnificent great elephant, approaches the lake—setting the stage for the rival’s reaction and the ensuing disturbance.