HomeMahabharataAdi ParvaAdhyaya 2Shloka 161
Previous Verse
Next Verse

Shloka 161

समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः

Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī

नलोपाख्यानमत्रैव धर्मिष्ठं करूणोदयम्‌ । दमयन्त्या: स्थितिर्यत्र नलस्य चरितं तथा,इसी प्रसंगमें नलोपाख्यान आता है, जिसमें धर्मनिष्ठाका अनुपम आदर्श है और जिसे पढ़-सुनकर हृदयमें करुणाकी धारा बहने लगती है। दमयन्तीका दृढ़ धैर्य और नलका चरित्र यहीं पढ़नेको मिलते हैं

এই প্ৰসঙ্গতেই নলোপাখ্যান আহে—ধৰ্মনিষ্ঠাৰ অনুপম আদৰ্শ আৰু কৰুণাৰ উদয়—য’ত দময়ন্তীৰ অচল ধৈৰ্য আৰু নলৰ চৰিত্ৰ বৰ্ণিত।

नलोपाख्यानम्the episode/story of Nala
नलोपाख्यानम्:
Karta
TypeNoun
Rootनल-उपाख्यान
FormNeuter, Nominative, Singular
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
धर्मिष्ठम्most righteous
धर्मिष्ठम्:
TypeAdjective
Rootधर्मिष्ठ
FormNeuter, Nominative, Singular
करुण-उदयम्the arising of compassion/pathos
करुण-उदयम्:
TypeNoun
Rootकरुण-उदय
FormNeuter, Nominative, Singular
दमयन्त्याःof Damayantī
दमयन्त्याः:
TypeNoun
Rootदमयन्ती
FormFeminine, Genitive, Singular
स्थितिःsteadfastness/condition
स्थितिः:
Karta
TypeNoun
Rootस्थिति
FormFeminine, Nominative, Singular
यत्रwherein/where
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
नलस्यof Nala
नलस्य:
TypeNoun
Rootनल
FormMasculine, Genitive, Singular
चरितम्deeds/life-story
चरितम्:
Karta
TypeNoun
Rootचरित
FormNeuter, Nominative, Singular
तथाand also/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा

राम उवाच