Shloka 52
और्वोपाख्यानम्
Aurva Episode: Restoration of Sight and Restraint of World-Destructive Anger
वज्पाणित्रह्यिण: स्यात् क्षत्रं वज़रथं स्मृतम् । वैश्या वै दानवज्ाक्ष कर्मवज़ा यवीयस:,(अग्निमें आहुति देनेके कारण) ब्राह्मणका दाहिना हाथ वच्ञ है। क्षत्रियका रथ वज् है। वैश्यलोग जो दान करते हैं, वह भी वज्र है और शूद्रलोग जो सेवाकार्य करते हैं, उसे भी वज्र ही समझना चाहिये
vajrapāṇir brāhmaṇaḥ syāt kṣatraṃ vajrarathaṃ smṛtam | vaiśyā vai dānavajrākhyāḥ karmavajrā yavīyasaḥ ||
গন্ধৰ্বে ক’লে—প্ৰত্যেক বৰ্ণৰ নিজা ‘বজ্ৰ’ আছে, অৰ্থাৎ তাৰ বিশেষ শক্তি আৰু কৰ্তব্য। ব্ৰাহ্মণৰ বজ্ৰ যজ্ঞাহুতিত পবিত্ৰ হোৱা সোঁহাত; ক্ষত্ৰিয়ৰ বজ্ৰ যুদ্ধ-ৰথ; বৈশ্যৰ বজ্ৰ দান আৰু উদাৰতা; আৰু শূদ্ৰৰ বজ্ৰ সেৱা-কর্ম। সত্য শক্তি কেৱল যুদ্ধবল নহয়—অহংকাৰবিহীন দায়িত্ববোধে স্বধৰ্ম শৃঙ্খলাৰে পালন কৰাই জগত ধাৰণ কৰে।
गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that ‘strength’ (vajra) is not one-dimensional: each social role has a proper form of power grounded in its dharma—ritual authority for Brahmins, protective force for Kshatriyas, generosity and economic support for Vaishyas, and sustaining service through work for Shudras.
A Gandharva is speaking and characterizing the four social orders by their defining capacities, presenting a normative view of how society is upheld when each group performs its appointed function.