Adhyaya 61
Candra-sthiti, Dvādaśa-avasthā, Nakṣatra-śubha-aśubha, Yātrā-dik, and Graha-bhāva-phala
এই অধ্যায়ত হৰি সাধাৰণ শুভাচাৰৰ পৰা আগবাঢ়ি চন্দ্ৰ-আধাৰিত মুহূৰ্ত নিৰ্ণয়ৰ উপদেশ দিয়ে। চন্দ্ৰৰ সপ্তম স্থান আৰু উপচয় ভাবসমূহত অৱস্থানক শুভ বুলি কোৱা হৈছে আৰু কিছুমান শুক্ল তিথিক বিশেষ মঙ্গলময় ধৰা হৈছে। তাৰ পিছত চন্দ্ৰৰ দ্বাদশ অৱস্থা আৰু তাৰ ফল—শোক, ভোগ, জ্বৰ, কঁপনি, সুখ, ৰাজসন্মান, কলহ, সম্পৰ্কলাভ, ধন, পূজা, ভয়/আপদ, সিদ্ধি/বিজয়; আৰু দ্বাদশত অনিবার্য মৃত্যুফল—বৰ্ণনা কৰা হৈছে। পাছত নক্ষত্র-শকুন, পুনৰ্মিলন আৰু ৰোগমুক্তিৰ সংকেত, কৃত্তিকা-মঘা-অনুৰাধা আদি আৰম্ভ নক্ষত্র অনুসৰি যাত্ৰাৰ দিশা-ক্রম, উত্তৰযাত্ৰাৰ নিয়ম, আৰু বিবাহ-যাত্ৰা-প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে সদা শুভ নক্ষত্রৰ তালিকা দিয়া হৈছে। শেষত লগ্নৰ পৰা দ্বাদশ ভাবলৈ গ্ৰহস্থিতিৰ ফল আৰু ৰাশি-যুগল/ষড়ষ্টক সম্পৰ্কে স্নেহ আৰু শ্ৰেষ্ঠতা বিচাৰ কৰি পৰৱৰ্তী জ্যোতিষ ফল-কালনিয়মৰ ভূমিকা ৰচনা কৰা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
नाम षष्टितमो ऽध्यायः हरिरुवाच / सप्तमोपचयाद्यस्थश्चन्द्रः सर्वत्र शोभनः / शुक्लपक्षे द्वितीयस्तु पञ्चमो नवमस्तथा
ষাঠিতম অধ্যায়। হৰিয়ে ক’লে—চন্দ্ৰ সপ্তম স্থানত আৰু উপচয়স্থানসমূহত স্থিত হলে সৰ্বত্র শুভফলদায়ক। শুক্লপক্ষত দ্বিতীয়া, পঞ্চমী আৰু নবমী তিথিও বিশেষ শুভ।
Verse 2
संपूज्यमानो लोकैस्तु गुरुवद्दृश्यते शशी / चन्द्रस्य द्वादशावस्था भवन्ति शृणु ता अपि
লোকসকলে বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিলে শশী (চন্দ্ৰ) গুৰুৰ দৰে পূজ্য ৰূপে দেখা যায়। চন্দ্ৰৰ বাৰটা অৱস্থা আছে—সেয়াও শুনা।
Verse 3
त्रिषुत्रिषु च ऋक्षेषु अश्विन्यादि वदाम्यहम् / प्रवासस्थं पुनर्दृष्टं मृतावस्थं जयावहम्
এতিয়া মই অশ্বিনী আদি নক্ষত্ৰৰ ত্ৰয়-ত্ৰয় গোটৰ ফল বৰ্ণনা কৰোঁ—প্ৰবাসত থকা জনৰ পুনৰ দৰ্শন, হেৰাই গ’ল বুলি ভাবা জনৰ পুনৰ মিলন, আৰু মৃত্যুসদৃশ সংকটতো জয়লাভ।
Verse 4
हास्यावस्थं नता(क्रीडा) वस्थं प्रमोदावस्थमेव च / विषादावस्थभोगस्थे ज्वरावस्थं व्यवस्थितम्
হাঁহিৰ অৱস্থা, নাট্য-ক্ৰীড়া/অভিনয়ৰ অৱস্থা আৰু প্ৰমোদৰ অৱস্থা আছে; তদুপৰি বিষাদ আৰু ভোগত থাকিলে জ্বৰৰ অৱস্থাও উদ্ভৱ হৈ স্থিৰ থাকে।
Verse 5
कम्पा(न्या) वस्थं सुखावस्थं द्वादशावस्थगं भवेत् / प्रवासो हानिमृन्यृ च जयो हासेरतिः सुखम्
দ্বাদশ অৱস্থাৰ ভিতৰত কম্প/উদ্বেগৰ অৱস্থা আৰু সুখৰ অৱস্থাো থাকে। ইয়াৰ পৰা প্ৰবাস, হানি আৰু মৃত্যু; আৰু জয়, হাঁহি, ৰতি, সুখ—এই ফল জন্মে।
Verse 6
शोको भोगो ज्वरः कम्पः सुखं चेति क्रमात्फलम् / जन्मस्थः कुरुते तुष्टिं द्वितीये नास्ति निर्वृतिः
ক্ৰমে ফল—শোক, ভোগ, জ্বৰ, কম্প, তাৰ পিছত সুখ। প্ৰথম অৱস্থাত জন্মস্থ জীৱ তুষ্টি পায়; দ্বিতীয়ত সত্য নিৰ্বৃতি নাথাকে।
Verse 7
तृतीये राजसन्मानं चतुर्थे कलहागमः / पञ्चमेन मृगाङ्केन स्त्रीलाभो वै तथा भवेत्
তৃতীয় অৱস্থাত ৰজাৰ সন্মান লাভ হয়; চতুৰ্থত কলহ আহে; আৰু চন্দ্ৰচিহ্নিত পঞ্চমত নিশ্চিতভাৱে স্ত্ৰীলাভ (পত্নী/সম্পৰ্কপ্ৰাপ্তি) ঘটে।
Verse 8
घनधान्यागमः षष्ठे रतिः पूजा च सप्तमे / अष्टमे प्राणसन्देहो नवमे कोशसञ्चयः
ষষ্ঠ দিনত ঘন ধান্য আৰু ধনৰ আগমন হয়; সপ্তমত ৰতি আৰু পূজা হয়; অষ্টমত প্ৰাণসন্দেহ (জীৱনভয়) দেখা দিয়ে; নবমত কোষ-সঞ্চয় হয়।
Verse 9
दशमे कार्यनिष्पत्तिध्रुवमेकादशे जयः / द्वादशेन शशाङ्केन मृत्युरेव न संखयः
দশমত কাৰ্যসিদ্ধি নিশ্চিত; একাদশত জয় লাভ হয়; কিন্তু দ্বাদশত চন্দ্ৰপ্ৰভাৱত কেৱল মৃত্যু—ৰক্ষা পোৱাৰ গণনা নাই।
Verse 10
कृत्तिकादौ च पूर्वेण सप्तर्क्षाणि च वै व्रजेत् / मघादौ दक्षिणे गच्छेदनुराधादि पश्चिमे
কৃত্তিকা পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশে সপ্তৰ্ষি-চক্ৰৰ সাত নক্ষত্ৰ ধৰি ক্ৰমে আগবাঢ়িব লাগে; মঘা পৰা আৰম্ভ কৰি দক্ষিণ দিশে যাব লাগে; আৰু অনুৰাধা পৰা আৰম্ভ কৰি পশ্চিম দিশে যাব লাগে।
Verse 11
प्रशस्ता चोत्तर यात्रा धनिष्ठादिषु सप्तसु / अश्विनी रेवती चित्रा धनिष्ठा समलङ्कृतौ
ধনিষ্ঠা পৰা আৰম্ভ হোৱা সাত নক্ষত্ৰত উত্তৰযাত্ৰা প্ৰশস্ত বুলি ধৰা হয়; তাত অশ্বিনী, ৰেৱতী, চিত্ৰা আৰু ধনিষ্ঠা বিশেষ শুভ আৰু শ্ৰেষ্ঠ।
Verse 12
मृगाश्विचित्रापुष्याश्च मूला हस्ता शुभाः सदा / कन्याप्रदाने यात्रायां प्रतिष्ठादिषु कर्मसु
মৃগশীৰ্ষ, অশ্বিনী, চিত্ৰা, পুষ্য, মূলা আৰু হস্তা—এই নক্ষত্ৰসমূহ সদায় শুভ; বিশেষকৈ কন্যাদান, যাত্ৰা-প্ৰস্থান আৰু প্ৰতিষ্ঠা আদি কৰ্মত।
Verse 13
शुक्रचन्द्रौ हि जन्मस्थौ शुभदौ च द्वितीयके / शशिज्ञशुक्रजीवाश्च राशौ राशौ चाथ तृतीयके
যদি জন্মলগ্নত শুক্ৰ আৰু চন্দ্ৰ অৱস্থিত হয়, তেন্তে সিহঁতে শুভফল প্ৰদান কৰে; দ্বিতীয় ভাবতো কল্যাণদায়ক। লগতে তৃতীয় ভাবত চন্দ্ৰ, বুধ, শুক্ৰ আৰু বৃহস্পতি নিজ নিজ ৰাশিত স্থিত হ’লে তাতো শুভ ফল লাভ হয়।
Verse 14
भौममन्दशशाङ्कार्का बुधः श्रेष्ठश्चतुर्थके / शुक्रजीवौ पञ्चमे च चन्द्रकेतुसमाहितौ
চতুৰ্থ ভাবত কুজ, শনি, চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য, লগতে বুধ আৰু শ্ৰেষ্ঠ (গ্ৰহ) অৱস্থিত থাকে। পঞ্চম ভাবত শুক্ৰ আৰু বৃহস্পতি থাকে; আৰু তাতেই চন্দ্ৰ আৰু কেতুও একেলগে স্থিত থাকে।
Verse 15
मन्दाकारै च कुजः षष्ठे गुरुचन्द्रौ च सप्तमे / ज्ञशुक्रावष्टमे श्रेष्ठौ नवमस्थो गुरुः शुभः
ষষ্ঠ ভাবত শনি আৰু কুজ; সপ্তমত বৃহস্পতি আৰু চন্দ্ৰ; অষ্টমত বুধ আৰু শুক্ৰ শ্ৰেষ্ঠ ফল দিয়ে; আৰু নবমত স্থিত বৃহস্পতি শুভফলদায়ক হয়।
Verse 16
अर्कार्किचन्द्रा दशमे ग्रहा एकादशे खिलाः / बुधो ऽथ द्वादशे चैव भार्गवः सुखदो भवेत्
দশম ভাবত সূৰ্য, শনি আৰু চন্দ্ৰ অৱস্থিত থাকে, আৰু বাকী গ্ৰহ একাদশত। তেতিয়া দ্বাদশত বুধ স্থিত হ’লে ভাৰ্গৱ শুক্ৰ নিশ্চয় সুখদায়ক হয়।
Verse 17
सिंहेन मकरः श्रेष्ठः कन्यया मेष उत्तमः / तुलया सह मीनस्तु कुम्भेन सहकर्कटः
সিংহৰ সৈতে মকৰক শ্ৰেষ্ঠ বোলা হৈছে; কন্যাৰ সৈতে মেষ উত্তম। তুলাৰ সৈতে মীন শুভ; আৰু কুম্ভৰ সৈতে কৰ্কটও অনুকূল ফলদায়ক।
Verse 18
धनुषा वृषभः श्रेष्ठो मिथुनेन च वृश्चिकः / एतत्षडष्टकं?प्रीत्यै भवत्येव न संशयः
ধনুৰ তুলনাত বৃষ শ্ৰেষ্ঠ, আৰু মিথুনৰ তুলনাত বৃশ্চিক শ্ৰেষ্ঠ। এই ষড়ষ্টক-সম্বন্ধে নিশ্চিতভাৱে প্ৰীতি জন্মায়—সন্দেহ নাই॥
Frequently Asked Questions
The chapter presents a sequential results-map spanning grief and enjoyment through fever, trembling, happiness, royal honor, quarrel, relationship gain, wealth/grain, worship/pleasure, danger to life, treasury accumulation, assured accomplishment, victory, and finally a twelfth state culminating in death as an unavoidable outcome in that condition.
Mṛgaśīrṣa, Aśvinī, Citrā, Puṣya, Mūlā, and Hastā are stated as always auspicious—especially for giving a daughter in marriage, setting out on a journey, and consecration-type ceremonies.
It lists combinations such as Venus and Moon in lagna/second as auspicious, specifies favorable configurations for the third and onward, and concludes with tenth–twelfth house placements (including Mercury in the twelfth) where Venus becomes a giver of happiness—illustrating bhāva-based evaluation of outcomes.